ตลาดเลียบด่วน : ถนนคนเดินของกลางคืน

ตลาดเลียบด่วนรามอินทรา จากจุดเริ่มต้นในพื้นที่รกร้าง กลายเป็นถนนคนเดินยามค่ำคืนที่มีทั้งสีสัน ความหวัง และวิกฤตสะท้อนเศรษฐกิจรากหญ้า

เมื่อเมืองหลับ ตลาดนี้จึงเริ่มตื่น 

เมื่อแสงสุดท้ายของวันลับขอบฟ้า หลายพื้นที่ในกรุงเทพฯ เริ่มปิดไฟเข้าสู่คืนอันเงียบงัน แต่ที่เลียบทางด่วนรามอินทรา แสงไฟจากร้านค้าเล็กใหญ่เริ่มส่องสว่างแทนที่แสงอาทิตย์อย่างช้าๆ เสียงเพลงจากลำโพงตัวจิ๋วคลอเบาๆ เคล้ากลิ่นหอมของบาร์บีคิวที่กำลังย่างอยู่ริมถนน บรรยากาศเหล่านี้คือจังหวะชีวิตของ ‘ตลาดนัดเลียบด่วนรามอินทรา’ ที่เพิ่งเริ่มต้นในยามที่เมืองใหญ่กำลังหลับใหล

ตลาดที่ไม่ได้ออกแบบ แต่เติบโตจากหัวใจของผู้คน

ตลาดแห่งนี้ไม่ได้ถือกำเนิดจากแผนการพัฒนาเมืองของหน่วยงานใด ไม่ได้ออกแบบมาจากแผนแม่บท แต่เกิดจาก ‘ความต้องการของผู้คน’ ที่อยากมีพื้นที่ขายของในช่วงเวลาที่ต่างจากตลาดทั่วไป และกลายเป็นตลาดกลางคืนที่เป็นมากกว่าตลาด กลายเป็นชุมชนเล็กๆ ที่รวมผู้ค้า นักชิม และนักเดินเล่นยามค่ำไว้ด้วยกัน

‘ชัชชัย’ ผู้อยู่เบื้องหลังตลาดคนจริง

คุณชัชชัย กิตติชัย หรือ ‘ชัช ตลาดไทย’ หนึ่งในผู้บุกเบิกตลาดนัดกลางคืน และปัจจุบันเป็นผู้บริหารตลาดนัดเลียบด่วนรามอินทรา เล่าว่า ตลาดแห่งนี้ก่อตั้งขึ้นบนที่ดินของคุณทศพล วชิรเดชา เริ่มเปิดให้บริการครั้งแรกเมื่อวันที่ 1 มิถุนายน 2556 ซึ่งนับถึงวันนี้ก็ครบรอบ 12 ปีพอดี เดิมทีตลาดเริ่มต้นจากพื้นที่เล็กๆ เพียง 7 ไร่ในบริเวณใกล้เคียง ก่อนจะย้ายมาสู่พื้นที่ปัจจุบันซึ่งมีขนาดถึง 20 ไร่ ยังไม่รวมพื้นที่จอดรถ และค่อย ๆ ขยับขยายตามจังหวะของผู้ค้าและผู้ซื้อที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ช่วงแรกที่ตลาดเปิดดำเนินการ บรรยากาศเป็นไปอย่างคึกคัก ผู้ค้าจำนวนมากแห่มาจับจองพื้นที่อย่างรวดเร็ว โดยเปิดให้ขายเฉพาะศุกร์ เสาร์ อาทิตย์ มีร้านค้ามากถึง 500 ร้าน กลายเป็นจุดนัดพบของทั้งผู้ค้าและผู้บริโภคในยุครากหญ้ายังมีแรงขับเคลื่อนทางเศรษฐกิจสูง ต่อมาเมื่อความต้องการเพิ่มขึ้นจึงขยายเวลาเปิดบริการเป็นทุกวัน ตั้งแต่หกโมงเย็นถึงตีสอง กลายเป็นตลาดกลางคืนที่แทบไม่หลับใหล

นักท่องเที่ยวต่างชาติ : ความหวังในวันที่กำลังซื้อคนไทยถดถอย

ด้วยประสบการณ์การจัดตลาดกลางคืนมาหลายปี คุณชัชชัยมองเห็นการเปลี่ยนแปลงของพฤติกรรมผู้บริโภคอย่างใกล้ชิด เขาเล่าว่า ในช่วงสองปีที่ผ่านมา สถานการณ์เศรษฐกิจของกลุ่มรากหญ้าเริ่มถดถอย ผู้ค้าหลายรายจึงหายไป จำนวนร้านลดลงตามสภาวะตลาด แต่ตลาดเลียบด่วนรามอินทราก็ยังไม่เงียบเหงา เพราะนักท่องเที่ยวต่างชาติ โดยเฉพาะจากจีน ยังคงให้ความสนใจและเดินทางมาเยือนอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะเพื่อมารับประทานอาหารท้องถิ่นและสัมผัสบรรยากาศแบบไทย ๆ ที่ไม่มีในเมืองใหญ่ของพวกเขา

พื้นที่ที่ไม่ต้องแข่งขัน แต่อยู่ร่วมกันได้

แม้จะเผชิญความเปลี่ยนแปลงหลากหลาย แต่ตลาดนัดเลียบด่วนรามอินทรายังยืนหยัดในฐานะตลาดที่เกิดจากคนจริงๆ เพื่อคนจริงๆ เป็นที่ที่แสงไฟไม่เคยดับลงเพียงเพราะพระอาทิตย์ลับขอบฟ้า แต่กลับเริ่มส่องสว่างในช่วงเวลาที่ชีวิตคนเมืองต้องการพักหายใจ และอยากหลีกหนีความเร่งรีบของวัน มาใช้ชีวิตในจังหวะที่พอดี บนถนนสายนี้ 

สำหรับจุดเด่นของตลาดแห่งนี้ ที่เริ่มต้นจากเป็นพื้นที่ชั่วคราวที่พ่อค้าแม่ค้านำของมาวางขายช่วงเย็นในพื้นที่รกร้างริมถนนเลียบทางด่วน ก่อนจะค่อย ๆ พัฒนาจนเติบโต มีทั้งโซนอาหาร เสื้อผ้า สัตว์เลี้ยง ของตกแต่งบ้าน ร้านนวดเท้า และโซนสวนสนุกให้เด็กๆ ได้เพลิดเพลินกับเครื่องเล่นนานาชนิด 

ความพิเศษคือมันไม่ได้ถูกจัดวางอย่างเป๊ะตามแปลนสถาปนิก แต่มัน ‘ไหลไปตามชีวิต’ ของผู้คน มีทั้งโซนในร่มและกลางแจ้ง ร้านข้างถนนที่ตั้งใจทำพอๆ กับร้านหรูในห้าง และพื้นที่นั่งชิลที่ใช้ลังไม้มาประกอบเป็นโต๊ะกาแฟแบบ DIY แต่ดูจริงใจและอบอุ่นอย่างประหลาด

หนึ่งในความน่ารักของตลาดเลียบด่วนรามอินทรา คือความหลากหลายที่อยู่ด้วยกันได้โดยไม่ขัดแย้ง วัยรุ่นแวะซื้อกระเป๋าแฮนด์เมดถัดจากลุงวัยเกษียณที่มานั่งกินเบียร์กับเพื่อน ๆ หนุ่มออฟฟิศในชุดเชิ้ตเดินเลือกหมวกวินเทจข้างๆ กลุ่มแม่บ้านที่มาหาเสื้อผ้าให้ลูกวัยประถม ทุกคนดูจะมีพื้นที่ของตัวเอง โดยไม่ต้องแย่งชิงอะไรจากใคร นั่นคือสิ่งที่ตลาดนี้มีให้ และหาไม่ได้จากทุกที่ แม้จะไม่สมบูรณ์แบบ แต่นั่นแหละคือเสน่ห์ 

เศรษฐกิจรากหญ้าหายใจรวยริน

วันนี้ ตลาดเลียบด่วนรามอินทราดำเนินงานมาครบ 12 ความเปลี่ยนแปลงจากสภาพสังคมที่เปลี่ยนไป ตลาดที่เคยคึกคักด้วยชีวิตกลางคืนและหลากหลายผู้คน ปัจจุบันบรรยากาศกลับเงียบเหงาลงอย่างเห็นได้ชัด ผู้ค้าจำนวนมากต้องดึงทุนเก่ามาหมุนจุนเจือร้าน เพราะยอดขายลดลงต่อเนื่อง เศรษฐกิจโดยรวมที่ซบเซาส่งผลกระทบชัดเจน โดยเฉพาะกลุ่มรากหญ้า ซึ่งเคยเป็นลูกค้าหลักของตลาด กลับหายไปอย่างน่าตกใจ หลายครอบครัวต้องรัดเข็มขัด ไม่ใช่เพียงตัดรายจ่ายฟุ่มเฟือย แต่คือไม่มีเหลือให้ใช้จ่ายเลยจริงๆ

ตลาดที่กลายเป็นกระจกสะท้อนวิกฤต

ผู้ค้าที่เคยยิ้มรับลูกค้าทุกค่ำคืน วันนี้กลับต้องกังวลกับต้นทุน รายวันแทบไม่พอจ่ายค่าสินค้า ค่าเช่า ค่าแรง  ในยามที่ค่าครองชีพพุ่ง แต่รายได้กลับสวนทาง ตลาดที่เคยเป็นพื้นที่พักหายใจของคนเมืองกลับกลายเป็นกระจกสะท้อนภาวะวิกฤตของชุมชนคนหาเช้ากินค่ำได้ชัดเจนกว่าที่ใด ‘เมื่อเศรษฐกิจหายใจรวยริน ตลาดที่เคยสว่างไสวก็เริ่มมืดลง ผู้ค้าจึงต้องขายของพร้อมความหวังว่าจะมีวันฟ้าสางอีกครั้ง’

#ตลาดเลียบด่วน #ตลาดกลางคืน #เศรษฐกิจรากหญ้า #ตลาดนัด #ชีวิตกลางคืน #วิกฤตเศรษฐกิจ #การค้าขาย #ชุมชนเล็ก #ของกิน #แฟชั่น #การพัฒนาตลาด #LeabDuangMarket #NightMarket #GrassrootsEconomy #MarketPlace #NightLife #EconomicCrisis #Trading #SmallCommunity #StreetFood #Fashion #MarketDevelopment #KnowledgeMap #AreaBased #okmd #KnowledgePortal #กระตุกต่อมคิด