Design Everything: การออกแบบที่มีอยู่ได้ในทุกสิ่ง (ผ่านมุมมองป้ายรถเมล์ที่ไม่ใช่แค่ที่ยืนรอรถ)

       ภายใต้แนวคิด” Design Everything”ผ่านมุมมองป้ายรถเมล์ที่ไม่ใช่แค่ที่ยืนรอรถลองจินตนาการถึงยามบ่ายหรือที่แดดจัดและยามเย็นที่มืดครึ้มในเมืองหลวง หรือช่วงเวลาที่จู่ ๆ ฝนในกรุงเทพฯ ก็ตกลงมาอย่างไร้วี่แววหรือไม่มีสัญญาณเตือนอะไรเลย ภาพที่เรามักคุ้นตาคือผู้โดยสารจำนวนมากยืนเบียดกันใต้อาคารใกล้เคียงและบริเวณพื้นที่ที่มีหลังคา หรือยอมตากแดดตากฝนริมฟุตบาท เพราะ “ป้ายรถเมล์” บริเวณนั้นมีเพียงเสาเหล็กปักไว้ หรือถ้าหากมีศาลาก็มีหลังคาขนาดเล็กเกินกว่าจะบังแดดบังฝนได้จริง ที่นั่งพักที่มีก็น้อยนิดจนผู้สูงอายุหรือหญิงตั้งครรภ์ต้องยืนเมื่อยล้าตลอดการรอคอย ความเจ็บปวดเล็กๆ ในชีวิตประจำวันนี้ไม่ได้เกิดขึ้นแค่เพราะขาดงบประมาณ แต่เกิดจากการขาดมุมมองที่ว่า “ทุกสิ่งสามารถออกแบบให้ชีวิตคนดีขึ้นได้” หรือแนวคิด Design Everything นั่นเอง

หากลองหันไปมองประเทศเพื่อนบ้านอย่างประเทศสิงคโปร์ ประเทศที่ได้ชื่อว่าการวางระบบโครงสร้างพื้นฐานโดยเน้นมนุษย์เป็นศูนย์กลาง พวกเขาไม่ได้มองป้ายรถเมล์เป็นเพียงองค์ประกอบริมถนนริมทางเดิน แต่มันคือพื้นที่เปลี่ยนผ่านของระบบขนส่งสาธารณะที่ต้องปลอดภัยและส่งเสริมคุณภาพชีวิต สิงคโปร์เล็งเห็นปัญหาสภาพอากาศทั้งร้อนและมีฝนตกชื้นตลอดปี จึงได้ทดลองและพัฒนานวัตกรรมอย่าง "Project Bus Stop" (โครงการทดลองออกแบบป้ายรถเมล์แห่งอนาคตที่ Jurong) รวมถึงการปรับโครงสร้างป้ายรถเมล์ทั่วประเทศให้มีคุณลักษณะสำคัญ  ดังนี้

- หลังคาปกคลุมไร้รอยต่อ (Covered Walkways): ดีไซน์หลังคาโค้งกว้างที่เชื่อมต่อตั้งแต่ป้ายรถเมล์ยาวไปจนถึงสถานีรถไฟฟ้าหรือตัวอาคาร กันทั้งแดดจัดและฝนตกหนักได้จริง

- อารยสถาปัตย์ (Universal Design): ออกแบบพื้นที่แบบไร้สิ่งกีดขวาง มีทางลาดสำหรับรถเข็นผู้พิการ และที่นั่งที่รองรับผู้สูงอายุและหญิงตั้งครรภ์ได้อย่างเหมาะสม

- เพิ่มพลังการเรียนรู้และผ่อนคลาย: มีหนังสือให้ยืมอ่าน มีที่ชาร์จมือถือ และหน้าจอแสดงเวลาเดินทางแบบเรียลไทม์

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นไม่ใช่แค่ความสวยงาม แต่การออกแบบที่ตอบโจทย์และใช้งานได้จริงนี้ ช่วยเพิ่มความสะดวกรวดเร็ว ความปลอดภัย และกระตุ้นให้   ประชาชนหันมาใช้ระบบขนส่งสาธารณะมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด เพราะนั่นคือการรอรถไม่ได้เป็นช่วงเวลาที่แสนทรมานอีกต่อไป

จากกรณีศึกษาของประเทศสิงคโปร์ หากพวกเรานำแนวคิด Design Everything มาปรับใช้ในการออกแบบป้ายรถเมล์อย่างจริงจัง

การออกแบบนี้จะต้องมองข้ามคำว่า "ความสวยงามภายนอก" หรือการทำให้เสร็จไปทีเดียว แต่ต้องใส่ใจในรายละเอียดของการใช้งาน  ดังนี้

1. ปกป้องจากสภาพอากาศได้จริง: หลังคาและแผงกั้นต้องคำนวณทิศทางแสงแดดและลมฝน เลือกใช้วัสดุที่ทนทานต่อสภาพอากาศ ลดการสะสมความร้อน และดูแลรักษาง่ายในระยะยาว

2. เป็นมิตรกับคนทุกกลุ่ม: จัดวางที่นั่งให้เพียงพอ มีพื้นที่สำหรับรถเข็นเด็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้พิการ โดยไม่กีดขวางทางเดินเท้าของผู้คนทั่วไป

3. ความปลอดภัยคือหัวใจ: ติดตั้งระบบไฟส่องสว่างที่เพียงพอในเวลากลางคืน ลดจุดอับสายตา เพื่อสร้างความอุ่นใจให้ผู้โดยสาร โดยเฉพาะผู้หญิงและเด็กที่ต้องเดินทางค่ำมืด

4. สื่อสารอย่างชาญฉลาด: มีป้ายบอกสายรถเมล์ แผนที่ หรือหน้าจอแจ้งเวลาที่ชัดเจน ฟอนต์อ่านง่ายในระยะไกล ช่วยลดความสับสนและวางแผนการเดินทางได้แม่นยำ

บทสรุป

การออกแบบที่แท้จริงไม่ใช่เรื่องของงานศิลปะบนผืนผ้าใบหรือแฟชั่นบนรันเวย์เท่านั้น แต่คือ "กระบวนการแก้ปัญหา" เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้คน เมื่อเราเข้าใจปรัชญา Design Everything เราจะพบว่าแม้แต่เรื่องเล็กๆ อย่าง “ป้ายรถเมล์” ก็สามารถกลายเป็นพื้นที่แห่งความใส่ใจ ที่ทำให้เมืองน่าอยู่ ปลอดภัย และเป็นมิตรกับทุกคนอย่างแท้จริง

 

เอกสารอ้างอิง (References)

1. DP Architects. (2016). Project Bus Stop: Re-imagining the Bus Stop Experience in Singapore.o Link: DP Architects - Project Bus Stop2. Land Transport Authority (LTA) Singapore. (2019). Land Transport Master Plan 2040: Creating an Inclusive Accessible Public Transport System.o Link: LTA Singapore – LTMP 20403. Centre for Livable Cities (CLC) Singapore. (2020). Urban Solutions: Designing Public Spaces for People.o Link: Centre for Livable Cities Singapore