ในโลกของอุตสาหกรรมแฟชั่นที่หมุนไปอย่างรวดเร็วและเต็มไปด้วยการแข่งขัน การสร้างแบรนด์เสื้อผ้าสักแบรนด์อาจเริ่มต้นจากความหลงใหลในความสวยงาม แต่สำหรับ ‘คุณตุ้ม-กรรณิการ์ แสงจันทร์’ ศิลปินและดีไซเนอร์เจ้าของแบรนด์ MADE BY HOTCAKE (เมด บาย ฮอทเค้ก) แฟชั่นของเธอไม่ได้มีจุดเริ่มต้นอยู่แค่บนรันเวย์หรือในห้องเสื้อหรูหรา แต่มันเริ่มต้นจากการออกเดินทาง การเข้าไปคลุกคลีกับชุมชน และความรักใน ‘รากเหง้า’ ของวิถีชีวิตชาวบ้านอย่างแท้จริง บทความนี้จะพาคุณไปเจาะลึกถึงจิตวิญญาณ วิธีคิด มุมมอง และแรงบันดาลใจที่ทำให้ผ้าไทยท้องถิ่นธรรมดาๆ กลายมาเป็นผลงานศิลปะที่สวมใส่ได้จริง และเดินทางไปไกลถึงมหานครปารีส
เส้นทางที่ไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ... แต่เต็มไปด้วยลวดลายของแฟชั่น
หลายคนอาจสงสัยว่าชื่อแบรนด์ Made by Hotcake ที่ฟังดูคล้ายกับร้านขายขนมอบแสนอร่อยนี้มีที่มาอย่างไร คุณตุ้มเล่าด้วยรอยยิ้มว่า "เพราะว่าคำว่าฮอทเค้ก เป็นชื่อนามปากกาสมัยก่อนตอนเป็นนักเขียนแรกๆ ใช้คำว่าฮอทเค้กเพราะเค้กร้อนๆ มันน่ารักดี" นอกจากนี้เพื่อนๆ สมัยก่อนยังชอบเรียกเธอว่า ‘อีเสือ’ เพราะเธอเป็นคนที่ชอบสวมใส่เสื้อผ้าลายเสือเป็นชีวิตจิตใจ "แต่ว่าพอใช้ชื่อเสือมันก็ดูไม่เป็นผ้าไทย ก็เลยเอาเป็น Made by Hotcake แล้วกัน"

พื้นฐานของคุณตุ้มไม่ได้สำเร็จการศึกษามาทางด้านแฟชั่นดีไซน์โดยตรง เธอสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ เอกภาษาอังกฤษธุรกิจ จากมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต และคว้าใบปริญญาโท เอกวิชาการจัดการด้านวัฒนธรรม จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย แต่สิ่งที่หล่อหลอมให้เธอมีเซนส์ด้านแฟชั่นที่เฉียบขาดคือ ‘คุณแม่’ ของเธอ คุณตุ้มเล่าว่าคุณแม่ซึ่งเป็นลูกครึ่งเวียดนาม เป็นคนที่แต่งตัวเก่งมาก และพิถีพิถันกับเสื้อผ้าทุกชุด "แม่เป็นคนที่ไปไหนต้องใส่ชุดใหม่ วันเด็ก ปีใหม่ วันเกิด ต้องมีชุดใหม่... ชุดนักเรียนแม่ไม่ให้ใส่ชุดนักเรียนที่ตัดสำเร็จขาย แม่ตัดให้ ไหล่ต้องตรงเป๊ะ เราเลยซึมซับ วันที่ไปเรียนเราแต่งตัวจัดเต็มตลอด แม่ทำชุดให้จนเราเรียนจบ"
ด้วยสายเลือดของความรักในแฟชั่นที่ถูกปลูกฝังมาตั้งแต่เด็ก คุณตุ้มได้ก้าวเข้าสู่วงการนิตยสารตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546 โดยเริ่มต้นจากการฝึกงานกับนิตยสาร DELICIOUS และก้าวขึ้นเป็นบรรณาธิการแฟชั่นและไลฟ์สไตล์ หลังจากนั้นเธอได้เป็นนักเขียนและสไตลิสต์ให้กับนิตยสารชั้นนำมากมาย ไม่ว่าจะเป็น OK! แมกาซีน, HAMBURGER, IMAGE และเป็นสไตลิสต์ประจำห้องเสื้อให้นิตยสาร A DAY BULLETIN

นอกจากงานนิตยสารแล้ว เธอยังใช้เซนส์ทางแฟชั่นที่สั่งสมมากว่า 20 ปี ในการดูแลภาพลักษณ์ (Look) ให้กับศิลปินชื่อดังในวงการเพลงไทยมากมาย ความสามารถที่โดดเด่นนี้ยังทำให้เธอได้รับตำแหน่ง MASTER TAILOR SHOP และ STYLIST ประจำประเทศไทยให้กับแบรนด์ยีนส์ระดับโลกอย่าง LEVI'S ระหว่างปี พ.ศ. 2559 - 2563 อีกด้วย
"สนับสนุนเรา เท่ากับสนับสนุนชุมชน" ปณิธานที่เกิดจากรอยพระบาท
จุดเปลี่ยนที่ทำให้สไตลิสต์คิวทองหันมาจับงานผ้าไทยอย่างเต็มตัว เกิดจากความหลงใหลในการท่องเที่ยวและการเดินทาง "รู้สึกว่าเราเป็นคนชอบท่องเที่ยว ชอบเดินทาง เลยรู้สึกว่าเราควรจะทำอะไรที่เดินทางแล้วได้ประโยชน์ ก็เลยพยายามคิดว่าชอบอะไร แล้วก็ชอบผ้าไทย เวลาไปไหนก็จะชอบหาแหล่งว่าเขามีผ้าไหม มีอะไรไหม ก็เลยทำแบรนด์ขึ้นมา"
แต่สิ่งที่ลึกซึ้งไปกว่าความชอบ คือ ‘แรงบันดาลใจจากในหลวงรัชกาลที่ 9’ คุณตุ้มได้ปวารณาตนขอเสด็จพ่อรัชกาลที่ 9 ไว้ว่า เธอจะเดินทางไปทำผ้าเพื่อช่วยเหลือชุมชน "ถ้าพระองค์ท่านอยากให้เราไปที่ไหน ขอให้เราได้ไปตรงนั้น ซึ่งมันเป็นเดสทินีแปลกๆ ที่เราจะได้ไปในที่ที่ไปเจอเรื่องราวของพระองค์ท่าน" เธอเล่าถึงเหตุการณ์ตอนที่เดินทางไปทำผ้าที่บ้านแม่ตื่น อำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งหนทางทุรกันดารและอันตรายมากจนทำให้ใจเสีย แต่เมื่อขึ้นไปถึง เธอกลับพบโรงเรียนที่ได้รับรางวัลอินทิราคานธีของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และเมื่อเดินขึ้นไปอีกก็พบกับพระราชดำรัสของในหลวงรัชกาลที่ 9 วินาทีนั้นเธอตระหนักได้ทันทีว่า "โอเค ฉันรู้แล้วว่าทำไมต้องมา เราคงจะท้อไม่ได้เนาะ"

ด้วยเหตุนี้ แบรนด์ MADE BY HOTCAKE จึงถือกำเนิดขึ้นในปี พ.ศ. 2558 ภายใต้คอนเซปต์อันแข็งแกร่งที่ว่า "สนับสนุนเรา เท่ากับสนับสนุนชุมชน" การซื้อสินค้าของแบรนด์ไม่ได้หมายความว่าดีไซเนอร์จะร่ำรวยเพียงคนเดียว แต่ทุกอย่างต้องผ่านกระบวนการกระจายรายได้ลงสู่ชุมชนอย่างแท้จริง คุณตุ้มยกตัวอย่างกระบวนการทำงานที่เน้นการกระจายรายได้ว่า "ผ้า 1 ผืน ทำจากผ้าทอจากสุไหงโกลก และส่งไปตัดเย็บที่ อ.แม่ริม จ.เชียงใหม่ ผ้าจากที่ไกลๆ เราไม่ได้จบที่ตรงจังหวัดที่ขายผ้า เราส่งไปตัดเย็บที่อื่นเพื่อกระจายรายได้สู่ชุมชน"
เมื่อความบิดเบี้ยวคือเสน่ห์ และ ‘ความไม่สมบูรณ์แบบ’ คือความงาม
การทำงานร่วมกับชุมชนและการสร้างแฟชั่นแบบ Slow Fashion ไม่ใช่เรื่องง่ายสำหรับคนที่คุ้นชินกับความเป๊ะของวงการแฟชั่นในเมืองหลวง คุณตุ้มยอมรับว่าแรกๆ ก็มีอุปสรรค เพราะคนต่างจังหวัดหรือชาวบ้านจะมีความชิลล์ ส่งงานช้า ทำให้เธอต้องปรับตัวกลายเป็นคนใจเย็น แต่เธอก็ใช้ความจริงใจและการเปิดใจเข้าหาชาวบ้าน โดยไม่มีกำแพงขวางกั้น "เรามีความเป็นคนต่างจังหวัด เราไม่มีกำแพงกับชาวบ้าน ไปถึงก็กอดเลย บางทีเขาก็มีแค่แตงกวาผัดไข่ใส่กะลามาเป็นภาชนะ เราก็ดีใจตื่นเต้นกินอร่อย เราไม่พยายามทำให้เขารู้สึกว่าเราต่างกับเขา"
ความน่ารักของการทำงานกับชุมชนมักจะมาพร้อมกับเรื่องราวที่เรียกรอยยิ้มได้เสมอ คุณตุ้มเล่าถึงกลุ่มชาติพันธุ์ม้งที่อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นฐานหลักในการตัดเย็บเสื้อผ้าให้กับแบรนด์ บางครั้งงานล่าช้าเพราะเหตุสุดวิสัยทางธรรมชาติและวิถีชีวิต ต้นไม้หักบนดอย ต้นไม้ขวางถนน ด้วยความที่พี่ม้งอยากช่วยส่งงานให้ทัน จึงพยายามให้คนที่อยู่ตีนดอยปีนขึ้นมาเจอกันตรงต้นไม้ที่หักขวางถนนเพื่อยื่นส่งของให้ไปรษณีย์ หรือบางวันชาวบ้านก็วิดีโอคอลมาบอกหน้าตาเฉยว่า "อากาศดีมากเลย วันนี้ย่างหมูกินกันแล้วนะ ไม่ได้ตัดผ้าให้แล้วนะ ชิลแล้ว" ซึ่งคุณตุ้มก็นำเรื่องราวสุดเอ็นดูเหล่านี้ไปบอกเล่าให้ลูกค้าฟัง และลูกค้าของ MADE BY HOTCAKE ก็ล้วนเป็นคนที่เข้าใจคอนเซปต์ รักและเอ็นดูในวิถีชีวิตชุมชน ถึงขั้นบอกว่า "คุณตุ้มไม่ต้องไปเร่งเขานะคะ" แม้แต่งานที่มีรอยตำหนิหรือการตัดเย็บที่ผิดพลาดบิดเบี้ยว เธอก็มองว่ามันคือ ‘เสน่ห์แบบชาวบ้าน’ ที่ทำให้ชิ้นงานมีชีวิตและมีเรื่องราว
นอกจากนี้ แบรนด์ยังมีสินค้าที่หลากหลาย ทั้งเสื้อคลุม เสื้อผ้า เครื่องประดับ และที่น่าประทับใจคือ ‘กระติ๊บ’ ที่คุณตุ้มให้กลุ่มคุณยายถักให้ แม้คุณยายจะมีกฎเกณฑ์เยอะและใช้เวลาทำนานถึง 3 เดือนสำหรับ 40 ใบ แต่รายได้ส่วนนี้ก็ช่วยให้คุณยายมีเงินไปหาหมอ ซึ่งแม้ว่าสุดท้ายคุณยายบางท่านจะเสียชีวิตไปแล้ว แต่ผลงานของท่านยังคงสร้างภูมิใจให้กับคุณตุ้มเสมอที่ได้เป็นส่วนหนึ่งในการช่วยเหลือ
จากตะเข็บชายแดน สู่มหานครปารีส
การเดินทางของผ้าไทยภายใต้แบรนด์ MADE BY HOTCAKE ไม่ได้หยุดอยู่แค่ในประเทศ แต่ก้าวไกลไปถึงระดับโลกอย่างประเทศอินเดีย สหรัฐอเมริกา และฝรั่งเศส เรื่องราวการไปปารีสของคุณตุ้มนั้นเต็มไปด้วยความตลกร้ายที่กลายเป็นความโชคดี เธอเล่าว่า "เราเอาไปหาลูกค้าที่ปารีส เพราะเราขอวีซ่าอเมริกาไม่ผ่าน โมโหก็เลยไปยุโรป เอาผ้าไทยไปถ่ายแฟชั่นด้วย"

เมื่อไปถึงปารีส เธอได้นำเสื้อผ้าไปถ่าย Fashion set โชว์ความเป็นไทย จากนั้นมีการสั่งซื้อกางเกงครามที่ผลิตในจังหวัดแพร่ทุกปี ติดต่อกันมา 4-5 ปี รวมแล้วเกือบ 300 ตัว จนกลายเป็นเหมือนพี่น้องกัน
หนึ่งในคอลเลกชันที่น่าจดจำที่สุดคือคอลเลกชัน ‘ผ้าโขงเจียมสู่ปารีส’ ซึ่งเป็นคอลเลกชันพิเศษที่เธอตั้งใจทำลายผ้าขึ้นมาใหม่โดยเฉพาะ กระบวนการเริ่มต้นตั้งแต่การปลูกและทอฝ้ายที่อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี ย้อมด้วยสีธรรมชาติจากขมิ้น ครั่ง และเปลือกไม้ แล้วส่งไปตัดเย็บโดยกลุ่มสตรีชาวเขาเผ่าม้งที่อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อออกแบบให้เป็นสตรีทแฟชั่นที่สวมใส่ง่ายในทุกวัน และสามารถอวดสายตาชาวโลกที่ปารีสได้อย่างภาคภูมิ ในการทำงานคอลเลกชันนี้ เธอยังได้มีโอกาสเข้าไปช่วยเหลือและสนับสนุนกลุ่มสตรีลาวที่อพยพข้ามฝั่งมาอยู่ไทยและประสบปัญหาครอบครัว ให้มีรายได้จากการทอผ้าอีกด้วย
THAI T’REASURES 10 Textile Journeys แฟชั่นไทย เท่ได้ทุกวัน
ด้วยความเชี่ยวชาญและวิสัยทัศน์ที่กว้างไกล MADE BY HOTCAKE ได้รับโอกาสสำคัญในการออกแบบชุดตามเส้นทางผ้าทั่วประเทศไทย เพื่อจัดแสดงในนิทรรศการ THAI T’REASURES EXHIBITION 10 Textile Journeys Across Thailand ซึ่งเป็นการเปิดประสบการณ์ที่ทำให้ทุกคนค้นพบว่า ‘ผ้าไทยพาเราไปที่ไหนได้บ้าง’ จากผืนผ้า สู่การออกเดินทาง โดยแบ่งออกเป็น 10 เส้นทางผ้าที่ดึงเอาอัตลักษณ์ของแต่ละท้องถิ่นมาผสานกับดีไซน์ร่วมสมัย ได้แก่
- แม่ริม-ดอยเต่า: นำเสนอจุดเด่นของผ้ากัญชง ผ้าทอลายโบราณ และฝ้ายสีธรรมชาติ ที่โดดเด่นด้วยผิวสัมผัสจากเส้นใยและภูมิปัญญาท้องถิ่น
- แพร่-น่าน: ชูเสน่ห์ของผ้าหม้อห้อม ครามธรรมชาติ การเขียนเทียน ลายชาติพันธุ์ และงานคราฟต์ทำมือ
- ลำปาง: โดดเด่นด้วยผ้าย้อมครั่ง สีธรรมชาติบนฝ้ายทอมือที่ให้เฉดสีจากภูมิปัญญา
- สกลนคร: ดินแดนแห่งครามธรรมชาติ ฝ้ายทอมือที่ผ่านการย้อมซ้ำหลายชั้นจนเกิดเป็นเฉดครามมีชีวิต
- เลย-เพชรบูรณ์: นำเสนอความนุ่มนวลของฝ้ายออร์แกนิก ฝ้ายทอมือสีธรรมชาติที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
- ขอนแก่น: เมืองแห่งไหมบ้าน มัดหมี่ลวดลายอีสานที่โดดเด่นเรื่องการย้อม ทอ และสีสันที่สนุกสนาน
- อุบลราชธานี: นำเสนอลายกาบบัว ลวดลายอีสานที่สะท้อนสีสันแห่งลุ่มน้ำโขงและจังหวะของลวดลาย
- นครศรีธรรมราช: ความวิจิตรของผ้ายกเมืองนคร ลวดลายประณีต เนื้อผ้ามีมิติ อันเป็นงานช่างชั้นสูง
- ศูนย์ศิลปาชีพเกาะเกิด: ความงดงามของผ้าราชสำนัก งานศิลปาชีพ ลายไทยประณีตบนไหมทอชั้นสูง
- เขาเต่า: เสน่ห์ของผ้าขาวม้าทอมือลายตาราง สีสันริมทะเลแบบ Resort Textile
- ยะลา ปัตตานี นราธิวาส: ดินแดนพหุวัฒนธรรมที่โดดเด่นด้วยผ้าปาเต๊ะ บาติก และผ้าทอชายแดนใต้ที่มีลายเรขาคณิต
หนึ่งในผลงานที่สร้างความฮือฮาและสะท้อนความครีเอทีฟของศิลปินคุณตุ้ม-กรรณิการ์ ได้อย่างชัดเจน คือการเข้าร่วมเป็น 1 ใน 10 ครีเอเตอร์ในงาน PATTANI DECODED เธอได้หยิบเอา ‘แหและอวน’ ที่เหลือใช้จากวิถีประมงของคนปัตตานีจากกลุ่มบ้านน้ำใส อำเภอมายอ มาใช้ร่วมกับ ‘ผ้าปาเต๊ะ’ ซึ่งเป็นผ้าที่ทุกศาสนาในแถบนั้นใช้งานร่วมกัน และการนำผ้าปาเต๊ะและวัตถุดิบท้องถิ่น อย่าง เสื้อผ้ามือสองในตลาดของยะลา ร่วมกับแบรนด์ Ramai จากยะลา การถ่ายทำ Lookbook ก็จัดจ้านไม่แพ้กัน โดยเลือกโลเคชันถ่ายแบบที่สะพานปลา และย่านประวัติศาสตร์ของยะลา ด้วยฝีมือช่างภาพ นนท์-อนน สิงห์ทองลา (super very snapshot) นำเสนอคอนเซปต์สุดเท่ว่า ‘ลูกสาวนั่งรถไฟกลับจากกรุงเทพฯ แล้วพ่อแม่ให้ไปช่วยคัดปลาตอนตีสอง เพราะฉะนั้นจะมาคัดปลาเหมือนกันไม่ได้’ จัดว่าเป็นการสร้างความจัดจ้านในย่านประมงสมชื่อกรรณิการ์อย่างแท้จริง

ขุมทรัพย์ที่บ้านเกิด และอนาคตของแฟชั่นไทยที่ยั่งยืน
ไม่เพียงแต่สร้างสรรค์ผลงานแฟชั่น คุณตุ้มยังทำหน้าที่เป็นผู้ถ่ายทอดความรู้และจุดประกายแรงบันดาลใจให้กับคนรุ่นใหม่ เธอเป็นอาจารย์พิเศษและวิทยากรให้กับสถาบันชั้นนำมากมาย ไปจนถึงการเป็นตัวแทนประเทศไทยขึ้นบรรยายในงาน ASEAN CRAFT ที่กรุงกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย
เวลาที่ไปสอนหรือบรรยาย เธอมักจะสอนด้วยสไตล์ที่เป็นตัวเอง ไม่ยึดติดกับวิชาการจ๋า และสิ่งที่เธอพยายามปลูกฝังให้กับเยาวชนในชุมชนเสมอคือ การมองเห็นคุณค่าของ ‘รากเหง้า’ ของตัวเอง เธอเล่าถึงการพูดคุยกับเด็กๆ ในชุมชนว่า "เราจะบอกว่า 'เธอได้เปรียบอาจารย์เยอะมาก เธอตื่นมาเธอเจอขุมทรัพย์เลย เธอเจอหม้อคราม เธอเจอกี่ทอผ้า ลองคิดดูสิว่าอาจารย์ต้องขึ้นดอยไปนั่งเฝ้า ต้องเดินทางไปนั่งดู ทำไมสิ่งเหล่านั้นมันคือขุมทรัพย์มหาศาลที่ทำให้เธอได้ทั้งปัญญา วิชาชีพ แล้วก็เงินทอง ทำไมเธอไม่ทำต่อ เธอไม่ต้องไปทำงานที่อื่นเลย ตื่นมาเจอมันทุกวัน ทำในรูปแบบของเธอสิ'"
สำหรับคุณตุ้ม อนาคตของวงการผ้าไทยจะยั่งยืนได้ ก็ต่อเมื่อผ้าไทยเติบโตขึ้นด้วยน้ำมือของคนในพื้นที่นั้นๆ การหยิบเอารากเหง้ามาสร้างเศรษฐกิจและสร้างสรรค์เมือง จะทำให้คนรุ่นใหม่ได้กลับไปพัฒนาบ้านเกิดของตนเอง
เมื่อถูกถามถึงเป้าหมายสูงสุดในการทำแบรนด์ คำตอบของเธอกลับเรียบง่ายแต่ทรงพลัง "เป้าหมายเราก็แค่อาชีพนี้มันจะยังคงสร้างความภาคภูมิใจให้ตัวเอง แล้วก็ยังเป็นอาชีพที่ช่วยคนอื่นได้อยู่เสมอ ไม่มากก็น้อย เราไม่ได้เป็นยอดมนุษย์ ไม่ได้หวังว่าต้องส่งออก ต้องได้วีซ่า หรืออะไร เป้าหมายเรามันไม่ใช่ตรงนั้น เราอยากเป็นแค่นี้แหละ"
MADE BY HOTCAKE จึงไม่ใช่แค่แบรนด์เสื้อผ้าแฟชั่นที่ใช้ผ้าไทยเป็นวัตถุดิบ แต่มันคือ ‘แพลตฟอร์มแห่งการแบ่งปัน’ ที่ถักทอเรื่องราวของชุมชน ภูมิปัญญาท้องถิ่น ความอดทน ความสุข และเสียงหัวเราะ เอาไว้ในทุกเส้นด้าย เป็นการเดินทางของผืนผ้าที่งดงามทั้งในแง่ของศิลปะ และงดงามในแง่ของการหล่อเลี้ยงชีวิตผู้คนอย่างยั่งยืน