Isan Groove: เมื่อดนตรีหมอลำกำหนดทิศทางสตรีทแฟชั่น

เมื่อวงดนตรีหมอลำจากบาร์เล็กๆ ย่านสุขุมวิทถูกสื่อดนตรีระดับโลกยกย่อง และแบรนด์สตรีทจากมหาสารคามพาผ้าทอมือขึ้นตัวคนดัง หมอลำไม่ได้เป็นแค่เพลงประกอบงานบุญอีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็นภาษาภาพที่กำหนดทิศทางแฟชั่นสตรีทของคนรุ่นใหม่

ไม่กี่ปีที่ผ่านมา คลิปหมอลำซิ่งจังหวะเร้าใจกลายเป็นเสียงเบื้องหลังวิดีโอยอดนิยมบนติ๊กต็อกอยู่บ่อยครั้ง ขณะเดียวกันเสื้อผ้าลายผ้าทอมืออีสานสีสดจัดจ้านก็ปรากฏตัวมากขึ้นทั้งบนตัวศิลปินและในร้านสตรีทแวร์กลางเมือง คำถามที่น่าสนใจคือ ดนตรีพื้นบ้านที่เคยถูกมองว่าเชย กำลังส่งอิทธิพลต่อรสนิยมการแต่งตัวของคนรุ่นใหม่ไทยจริงหรือไม่ และเกิดขึ้นผ่านช่องทางใด

หมอลำเป็นศิลปะการแสดงพื้นบ้านของภาคอีสานที่ผูกโยงกับแคน กลอนลำ และวิถีชีวิตชาวบ้านมานานนับร้อยปี จนกระทั่งปี 2552 กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ได้ประกาศขึ้นทะเบียนหมอลำเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ และปัจจุบันกระทรวงวัฒนธรรมกำลังผลักดันหมอลำพื้นบ้านให้ก้าวสู่บัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของยูเนสโก ควบคู่กับการจัดประกวดหมอลำชิงถ้วยพระราชทานเพื่อยกระดับศิลปะแขนงนี้สู่เวทีโลก ความเคลื่อนไหวเชิงนโยบายนี้เองที่ปูทางให้หมอลำถูกมองด้วยสายตาใหม่ ไม่ใช่แค่มรดกที่ต้องอนุรักษ์ แต่เป็นทุนทางวัฒนธรรมที่ต่อยอดเชิงเศรษฐกิจสร้างสรรค์ได้

หนึ่งในแรงส่งสำคัญมาจากวงการดนตรี Paradise Bangkok Molam International Band ที่ก่อตั้งโดยดีเจมาฟท์ ไซ เจ้าของร้านแผ่นเสียง Zudrangma Records และบาร์ Studio Lam ย่านสุขุมวิท ผลิตอัลบั้ม 21st Century Molam ในปี 2014 จนได้รับคำวิจารณ์ระดับสี่ดาวจากหนังสือพิมพ์ The Guardian ตามมาด้วยอัลบั้ม Planet Lam และ Araya Lam ที่พาดนตรีหมอลำไปเวทีต่างประเทศ ขณะที่ค่ายเพลงทางเลือก Sublime Frequencies ได้รวบรวมและออกจำหน่ายชุด Molam: Thai Country Groove From Isan ทั้งสองภาค จากคลังเทปและแผ่นเสียงอีสานยุค 1970-1980 ทำให้นักสะสมแผ่นเสียงทั่วโลกได้สัมผัสสุนทรียะภาพและเสียงของหมอลำยุคคลาสสิก ในด้านแฟชั่น แบรนด์ Kotcher ของอาย-กชกร สาระกุมาร จากมหาสารคาม คือตัวอย่างที่จับต้องได้ชัดเจน เธอนำผ้าทอมือของยายมาตัดเย็บเป็นสตรีทแวร์สีสันจัดจ้านภายใต้แนวคิด Be Different, Be You จนสินค้าเป็นที่นิยมในหมู่ศิลปินและคนดัง ส่วนในฝั่งเพลงลูกทุ่งหมอลำ นักร้องอย่างหญิงลี ศรีจุมพล เจ้าของสถิตินักร้องลูกทุ่งไทยคนแรกที่มียอดวิวยูทูบทะลุ 100 ล้านครั้ง ก็เป็นอีกแรงที่ทำให้ภาพจำของหมอลำเข้าถึงคนเมืองในวงกว้างขึ้น

สิ่งที่เชื่อมดนตรีหมอลำกับแฟชั่นสตรีทเข้าด้วยกันคือ “ภาษาภาพ” มากกว่าตัวโน้ตดนตรีเพียงอย่างเดียว เวทีหมอลำซิ่งที่ประดับไฟนีออนจัดจ้าน ชุดนักร้องปักเลื่อมสีทอง-ชมพู-ฟ้า และปกเทปคาสเซ็ตยุค 1970-1980 ที่ค่าย Sublime Frequencies นำมาตีพิมพ์ใหม่ ล้วนกลายเป็นคลังภาพอ้างอิงที่นักออกแบบกราฟิกและแบรนด์สตรีทหยิบไปตีความต่อ ไม่ว่าจะเป็นโทนสีจัดจ้านแบบ maximalist หรือฟอนต์ตัวอักษรไทยสไตล์ป้ายผ้าใบเวทีคอนเสิร์ตต่างจังหวัด ขณะเดียวกันแพลตฟอร์มอย่างติ๊กต็อกก็ทำหน้าที่เป็นตัวเร่งให้เพลงหมอลำเก่าถูกนำกลับมาใช้ประกอบคลิปแต่งตัวและรีวิวแฟชั่น ทำให้เสียงและภาพของหมอลำเดินทางไปพร้อมกันในอัลกอริทึมเดียว

สำหรับผู้ประกอบการและนักออกแบบไทย ปรากฏการณ์นี้ชี้ให้เห็นโอกาสในการต่อยอดทุนวัฒนธรรมอีสานที่ไม่จำกัดอยู่แค่ลายผ้าทอ แต่ครอบคลุมถึงสุนทรียะทางเสียงและภาพจากเวทีหมอลำทั้งระบบ ตั้งแต่การออกแบบกราฟิกที่อ้างอิงปกเทปยุค 80 การเลือกโทนสีจากชุดหมอลำซิ่ง ไปจนถึงการร่วมมือกับค่ายเพลงหรือดีเจสายหมอลำในการทำคอลเลกชันจำกัดจำนวน ฐานข้อมูลองค์ความรู้อย่าง OKMD Knowledge Portal จึงมีบทบาทสำคัญในการเก็บบันทึกทั้งฝั่งดนตรีและฝั่งแฟชั่นไว้คู่กัน เพื่อให้คนรุ่นต่อไปเห็นว่าความเท่ของอีสานในวันนี้ มีรากฐานมาจากภูมิปัญญาที่สั่งสมมานานนับร้อยปี

แหล่งอ้างอิง

ภาคอีสาน

Ask OKMD AI