Urban Alley มิตรสหายสายทดลองที่อยากให้ทุกคนมองพื้นที่เมืองผ่านแว่นแห่งความเป็นไปได้
หากพูดถึง ศูนย์เชื่อมโยงอาเซียนด้านการออกแบบเมืองและสรรค์สร้าง (ASEAN Connection Centre for Urban Design and Creativity) คนส่วนใหญ่อาจจะยังไม่คุ้นหู แต่หากเรียกใหม่ในชื่อที่สั้นลงว่า ศูนย์มิตรเมือง (Urban Ally) เชื่อว่าหลายคนจะคุ้นเคยมากขึ้น เพราะชื่อนี้สร้างบทสนทนาน่าสนุกมากมายเกี่ยวกับเมืองผ่านหลากหลายกิจกรรมที่ทำให้จินตนาการถึงความเป็นไปได้ใหม่ๆ ในการพัฒนาเมืองผุดขึ้นมาไม่หยุดหย่อน ด้วยกระบวนการออกแบบอย่างมีส่วนร่วมในทุกระดับ ในช่วงหลายปีที่ผ่านมานี้
https://www.facebook.com/UrbanAlly.SU
Urban Ally เปิดตัวในปี พ.ศ.2564 เป็นส่วนหนึ่งของคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร มีหลากหลายกลุ่มวิจัย ส่วนที่เราได้สัมผัสมากที่สุดน่าจะหนีไม่พ้น กลุ่มวิจัย Make It Happen Laboratory ที่นอกจากจะศึกษากรณีตัวอย่างจากต่างประเทศแล้วยังร่วมกับเครือข่ายชุมชนเมือง สร้างความเป็นไปได้ใหม่ๆ ของพื้นที่สาธารณะผ่านการมีส่วนร่วมกับการพัฒนาชุมชนในเมือง ด้วยกระบวนการคิดเชิงออกแบบ (Design Thinking Process) เพื่อสร้างพื้นที่ให้ผู้คนในเมืองได้มาพบปะกัน สร้างบทสนทนาระหว่างผู้คนผ่านหลากหลายกิจกรรม เช่น ‘รวม-มิตร-เมือง’ ในช่วงเทศกาลงานออกแบบกรุงเทพฯ ที่จัดขึ้นในปี พ.ศ. 2565 ทั่วย่านพระนคร มีการทำกิจกรรมเดินเมือง เสวนา จัด Installation Art ตามอาคารเก่าแก่ที่เต็มไปด้วยเรื่องราวให้บอกเล่าต่อ ส่วนในปีต่อมาได้ร่วมกับหลากหลายศิลปิน เข้าไปใช้พื้นที่ประปาแม้นศรี บอกเล่าเรื่องราวของถนนบำรุงเมือง เปิดพื้นที่ที่เคยรกร้างให้กลับมามีชีวิตชีวาขึ้นอีกครั้ง
นอกจากนี้ในปี พ.ศ.2568 ยังมี ปุ๊บปั๊บสเปซ การออกแบบพื้นที่สาธารณะขนาดเล็กริมถนน ขนาด 2 ช่องจอดรถยนต์ ให้กลายเป็นพื้นที่สาธารณะชั่วคราว สำหรับนั่งพักผ่อน หรือทำกิจกรรมของคนในชุมชนในชุมชนย่านเขตพระนคร
https://www.facebook.com/UrbanAlly.SU
นอกจากนี้ยังมีกลุ่มวิจัยอื่น ๆ ที่ตอบโจทย์การพัฒนาเมืองในหลากหลายมิติ เช่น กลุ่มวิจัย City Reinventing Laboratory ศึกษาซอยเมือง-สัณฐานการอยู่อาศัยคนเมือง ศึกษาทางเลือกของประชากรหลังความตายในเมืองสังคมสูงวัย ศึกษาการปรับปรุงอาคารเก่า และมรดกทางวัฒนธรรมในบริบทเมืองที่เปลี่ยนไป ศึกษาระบบอาหารของเมืองใหญ่ในอาเซียน เพื่ออธิบายถึงที่มาที่ไปของอาหารและการเข้าถึงอาหาร ไปจนถึงการศึกษาเรื่อง ภูมิทัศน์เส้นทางของเมืองในอาเซียนแต่ละเมือง กลุ่มวิจัย Art and Culture Laboratory ศึกษาด้านศิลปวัฒนธรรม สถาปัตยกรรม และชุมชนเมือง ค้นคว้าข้อมูลจำนวนมากเพื่อรวบรวมเรื่องราวหลากหลายมิติของท้องถิ่น เช่น แนวคิด คติความเชื่อที่ส่งผลต่อรูปแบบสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นที่เกี่ยวกับน้ำ องค์ประกอบทางกายภาพของเมืองท่า กลุ่มวิจัย Sustainable Design Laboratory สร้างองค์ความรู้เรื่องเมืองและคุณภาพชีวิตที่ดีของคนเมืองอย่างเรื่องการระบายอากาศในเมือง รูปแบบที่อยู่อาศัยของผู้สูงอายุ สำหรับเป็นพื้นฐานการวางแผนพัฒนากรุงเทพมหานครต่อไป รวมถึงศึกษาเกี่ยวกับภูมิสถาปัตยกรรม เพื่อสร้างความยั่งยืนให้กับสภาพแวดล้อมเมืองที่สอดคล้องกับมิติทางสังคมและวัฒนธรรม อีกกลุ่มวิจัยที่น่าสนใจคือ Data Thinking Laboratory ที่คอยสำรวจข้อมูลในชีวิตประจำวันของผู้คน เผยแพร่บนแพลตฟอร์มที่เปิดให้เข้าถึงได้ง่าย และเปิดให้ผู้คนเข้ามามีส่วนร่วมในการสร้างข้อมูลผ่านรูปแบบ VGI (Volunteered geographic information)
https://www.facebook.com/UrbanAlly.SU
จะเห็นได้ว่าศูนย์มิตรเมืองมีภารกิจที่หลากหลาย แต่มีเป้าหมายเดียวที่ชัดเจนคือการนำเสนอความเป็นไปได้ใหม่ให้แก่เมืองที่เราอยู่อาศัย บนพื้นฐานองค์ความรู้ทางวิชาการ และการเปิดพื้นที่ให้คนหลากหลายกลุ่มที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้มาร่วมกันแลกเปลี่ยนว่าเมืองที่พวกเขาอยากอาศัยอยู่และอยากช่วยกันดูแลควรมีนั้นหน้าตาเป็นอย่างไร
ข้อมูลอ้างอิง
https://adaymagazine.com/urban-ally
https://explorersclub.baanlaesuan.com/meet/urban-ally
#UrbanAlly #ศูนย์มิตรเมือง #การออกแบบเมือง #พื้นที่สาธารณะ #เมืองน่าอยู่ #การมีส่วนร่วมของชุมชน #DesignThinking #UrbanDesign #CreativeCity #การพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน
