จาก OKMD วันนี้ ถึง OKMD ในอีกสามปีข้างหน้า

ถึงพวกเราในอนาคต

วันที่เขียนจดหมายฉบับนี้ พื้นที่ตรงนั้นยังเป็นเพียงผืนดินบนถนนราชดำเนิน รายล้อมด้วยอาคารเก่าที่จำความเปลี่ยนแปลงของเมืองนี้มาหลายยุค เรายังไม่รู้แน่ชัดว่าผนังจะตั้งอยู่ตรงไหน แสงจะสาดส่องลงมาทางไหน หรือใครจะเป็นคนแรกที่เดินเข้าประตูนั้น เรารู้แต่เพียงว่ากำลังสร้างบางอย่างที่ใหญ่กว่าตึก

ในวันนี้ เราเรียกมันว่า OKMD National Knowledge Center

ฟังดูเป็นชื่อราชการ เป็นโครงการของรัฐ เป็นตึกอีกหนึ่งหลังในเมืองที่มีตึกเต็มไปหมดแล้ว แต่สิ่งที่เราบอกตัวเองในอนาคตก็คือ สิ่งนี้ไม่ได้เริ่มจากโจทย์ว่า - เราต้องการอาคารใหม่ แต่เริ่มจากคำถามที่ว่า เหตุใดเราจึงยังไม่มี ‘พื้นที่กลาง’ ที่ความรู้ทุกแขนงสามารถมารวมตัวกันได้ เพื่อให้คนทุกวัยเดินเข้าไป แล้วได้พบปะเจอะเจอกันโดยไม่ต้องรู้จักกันมาก่อน

พื้นที่ 20,000 ตารางเมตร ของอาคารนี้แบ่งเป็นหลายส่วน มีห้องสมุดที่มีชีวิตสำหรับคนที่อยากอยู่กับความคิดเงียบๆ มีพื้นที่เรียนรู้และพัฒนาทักษะสำหรับคนที่อยากลงมือทำ พื้นที่นิทรรศการเพื่อกระตุ้นและเป็นแรงบันดาลใจให้กับการเรียนรู้ มีพื้นที่เพื่อการแสดงออกสำหรับคนที่ได้เรียนความรู้และทักษะต่างๆ จนเต็มตัวแล้วและอยาก ‘ปล่อยของ’ ออกมา พื้นที่เหล่านี้ไม่ได้แยกขาดจากกัน ทว่าคือวงจรเดียวกัน เหมือนคนคนหนึ่งที่กำลังเติบโต

ไม่มีใครรู้หรอกว่า ณ วันที่อาคารที่สร้างเสร็จแล้ว ทุกอย่างเป็นไปตามที่ตั้งใจไว้ไหม

เด็กที่เดินเข้ามาคนเดียวตอนเย็นหลังเลิกเรียน หาที่นั่งอ่านหนังสือเงียบๆ ได้ไหม คนทำงานที่อยากเปลี่ยนอาชีพกลางชีวิต มีห้องอบรมที่ไม่ทำให้เขารู้สึกว่าการงานใหม่ๆ นั้นมาช้าเกินไปสำหรับชีวิตหรือเปล่า ผู้สูงวัยที่ไม่คุ้นจอดิจิทัล มีคนช่วยพาเดินผ่านโลกใหม่นั้นอย่างใจเย็นไหม และที่สำคัญที่สุด พื้นที่นี้เป็นของทุกคนจริงๆ ไม่ใช่ของคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งหรือเปล่า

การสร้างตึกนั้นง่ายกว่าการรักษาจิตวิญญาณของมันไว้ ตึกสร้างเสร็จได้ในไม่กี่ปี แต่ความรู้สึกว่าที่นี่เป็น ‘ของเราทุกคน’ ต้องใช้เวลานานกว่านั้นมาก และสิ่งนี้อาจหายไปง่ายกว่าที่คิด หากวันหนึ่งใครๆ ก็มองพื้นที่นี้เป็นเพียงสถานที่จัดงาน เป็นแค่ตัวเลข KPI เป็นแค่ผลงานที่ใช้รายงานต่อผู้บริหาร

สิ่งที่อยากฝากไว้มากที่สุดในจดหมายฉบับนี้ ไม่ใช่พิมพ์เขียวของอาคาร เพราะพิมพ์เขียวเปลี่ยนได้ตามยุค ตามเทคโนโลยี ตามงบประมาณที่มี แต่สิ่งที่ไม่ควรเปลี่ยน คือเหตุผลที่เราเริ่มทำสิ่งนี้ นั่นคือความเชื่อที่ว่า - ความรู้ไม่ควรเป็นสิทธิพิเศษของคนที่มีโอกาสอยู่แล้วเท่านั้น และเมืองทุกเมืองสมควรมี ‘พื้นที่กลาง’ ให้คนแปลกหน้าได้มาพบเจอความคิดใหม่ๆ ร่วมกันโดยไม่ต้องมีบัตรเชิญ ไม่ต้องมีเงื่อนไข ไม่ต้องพิสูจน์ตัวเองก่อน

หากวันนี้ ตึกหลังนี้ยังทำหน้าที่นั้นอยู่ครบถ้วน - นั่นคือคำตอบที่ดีที่สุดของทุกคำถาม

แต่หากมีอะไรเปลี่ยนไปจากที่ตั้งใจไว้ ก็อยากให้จดหมายฉบับนี้เป็นเครื่องเตือนใจให้เรากลับมาตั้งคำถามเดิม คำถามที่เริ่มต้นทุกอย่างมาตั้งแต่วันที่พื้นที่นั้นยังเป็นเพียงผืนดินว่างเปล่า

ด้วยความหวัง

OKMD