Docomomo International ถนอมความทรงจำ ผ่านการอนุรักษ์สถาปัตยกรรมยุคโมเดิร์นที่กำลังจะหายไป
เพราะอาคารเก่ามีความหมายมากกว่าเพียงอิฐ หิน ปูน ทราย
การเก็บรวบรวมข้อมูล และเผยแพร่เรื่องราวเกี่ยวกับตึกในยุคโมเดิร์นทั่วโลก จึงเป็นภารกิจสำคัญที่ต้องอาศัยการบริหารจัดการ และการเผยแพร่ข้อมูล เพื่อสื่อสารให้ผู้คนรับรู้ถึงคุณค่าของอาคารเหล่านี้ ที่ยังไม่ถือเป็นโบราณสถาน แต่มีคุณค่าในการบันทึกประวัติศาสตร์ในยุคสมัยหนึ่ง องค์ความรู้เกี่ยวกับการก่อสร้างที่ยากจะทำได้ในปัจจุบัน และการใช้พื้นที่ของผู้คนในแต่ละยุคสมัย DOCOMOMO International ก่อตั้งขึ้นมาโดย Hubert-Jan Henket สถาปนิก และศาสตราจารย์ด้านสถาปัตยกรรมชาวเนเธอร์แลนด์ ในปี ค.ศ.1988 ก่อนการล่มสลายของกำแพงเบอร์ลินซึ่งเป็นสัญลักษณ์การสิ้นสุดของสงครามเย็น เป็นช่วงเวลาเดียวกันกับที่สถาปัตยกรรมยุคโมเดิร์นถูกทำลายลงอย่างรวดเร็ว เนื่องจากไม่เก่าพอที่จะถูกนับเป็นมรดกทางประวัติศาสตร์ และไม่ใหม่พอที่จะตอบโจทย์การใช้งานที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตของคนในยุคสมัยเดียวกัน
https://docomomojournal.com/index.php/journal
DOCOMOMO เป็นคำย่อที่สะท้อนถึงภารกิจหลักขององค์กรนี้ นั่นคือ DOcumentation and COnservation of the MOdern MOvement เน้นไปที่การจัดเก็บข้อมูล ส่งเสริมการอนุรักษ์อาคาร พื้นที่ และย่านที่เป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของสถาปัตยกรรมยุคโมเดิร์นในแต่ละประเทศ ทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยและผู้เชื่อมโยงเครือข่ายวิชาชีพสถาปนิก นักออกแบบผังเมือง นักประวัติศาสตร์ นักอนุรักษ์ เจ้าหน้าที่รัฐ ครูอาจารย์ และนักเรียนนักศึกษา ซึ่งนับว่าเป็นจุดแข็งขององค์กรที่ทำให้สามารถส่งต่อองค์ความรู้เกี่ยวกับสถาปัตยกรรมยุคโมเดิร์นให้แต่ละประเทศนำไปปรับใช้ในบริบทของตัวเอง รวมถึงนำเสนอความเป็นไปได้ในการพัฒนาแนวทางใหม่ๆ ในการปรับปรุงสถาปัตยกรรมยุคโมเดิร์นให้ใช้งานได้อย่างยั่งยืน เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมเช่นเดียวกับอาคารยุคใหม่ที่ให้ความสำคัญกับเรื่องเหล่านี้มาตั้งแต่ต้น
https://docomomo.com/shared-heritage-africa-kampala-exhibition
การส่งเสริม สนับสนุนการอนุรักษ์สถาปัตยกรรมยุคโมเดิร์นของ DOCOMOMO International มีตั้งแต่โครงการ Shared Heritage Africa (2021-2023) สำรวจอาคารสถานที่ของมหาวิทยาลัยในทวีปแอฟริกา ซึ่งเป็นอาคารสร้างขึ้นในช่วงปี ค.ศ.1950-1970 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่หลายประเทศกำลังทยอยประกาศอิสรภาพจากเจ้าอาณานิคม โดยให้ความสำคัญกับการให้คุณค่า ความท้าทาย และโอกาสใหม่ ๆ ในการใช้งานผ่านสายตาของผู้ใช้งานในยุคปัจจุบัน
อีกโครงการที่น่าสนใจไม่แพ้กันคือ Re-use of modernist buildings (RMB) มุ่งสร้างคนทำงานเกี่ยวกับการนำอาคารยุคโมเดิร์นกลับมาใช้ใหม่ โดยวางหลักสูตรการศึกษาให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน โดยอาศัยงานวิจัยที่มีอยู่เดิม การลงมือปฏิบัติจริง รวมถึงโครงการ Docomomo Virtual Exhibition (MoMove) ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มออนไลน์นำเสนอฐานข้อมูลอาคาร สถานที่ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับกระแสสถาปัตยกรรมยุคโมเดิร์น (Modern Movement) จากทั่วโลก โดยมีระบบค้นหาตามชื่อสถาปนิก เมือง ลักษณะ ยุคสมัย จัดเรียงข้อมูลให้เข้าถึงได้ง่าย เพื่อให้คนทำงานอนุรักษ์เข้าถึงข้อมูลเชื่อมต่อกันได้ง่ายขึ้น
ศูนย์ปาฐกถา ประดิษฐ เชยจิตร หนึ่งในกลุ่มอาคารของคณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
ปัจจุบัน DOCOMOMO International ทำงานร่วมกับ 80 กลุ่มประเทศ และสมาชิกทั่วโลกกว่า 3,000 คน ทั้งในยุโรป เอเชีย โอเชียเนีย และแอฟริกา ประเทศไทยก็เป็นหนึ่งในนั้นด้วยเช่นกัน ใช้ชื่อว่า DOCOMOMO Thailand กลุ่มอนุรักษ์สถาปัตยกรรมสมัยโมเดิร์นของประเทศไทย ก่อตั้งโดย ปองขวัญ (สุขวัฒนา) ลาซุส อดีตหัวหน้าศูนย์มรดกเมือง สมาคมสถาปนิกสยามฯ พ.ศ. 2560
‘การอนุรักษ์ไม่ได้สำคัญอยู่ที่แค่ตัวมรดกสถาปัตยกรรม แต่มันคือการทำให้เกิดความเชื่อมโยงและเห็นคุณค่าร่วมกันของสิ่งที่คนในอดีตได้สร้างไว้ คุณค่าที่คนในปัจจุบันสามารถนำมาใช้ประโยชน์และพร้อมที่จะส่งต่อไปยังอนาคต อย่างเช่นตึกเก่า แต่ละคนมองก็ไม่เหมือนกันแล้ว แต่ก็อยู่ที่ว่าเราจะทำอะไรกับมันให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ส่วนรวมในปัจจุบัน และเพื่อส่งมอบคุณค่าของมันให้คนรุ่นต่อไปได้ใช้ประโยชน์ต่อไปได้ในยุคของเขา’ ปองขวัญให้สัมภาษณ์ไว้กับวารสารของสมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์ ไว้เมื่อ พ.ศ.2563 ถึงมุมมองเกี่ยวกับการอนุรักษ์สถาปัตยกรรมซึ่งเป็นภารกิจแห่งยุคสมัยที่จำเป็นต้องอาศัยทั้งวิสัยทัศน์ การประสานความร่วมมือ และการทำความเข้าใจให้คนในยุคสมัยปัจจุบันซึ่งมองเห็นอาคารบ้านเรือนที่ใช้งานอยู่ทุกวันนี้เป็นเพียงสิ่งปลูกสร้างธรรมดา แต่จะกลายเป็นมรดกทางประวัติศาสตร์ของประเทศและโลกใบนี้ในวันหน้า
ข้อมูลอ้างอิง
https://asajournal.asa.or.th/interview-pongkwan
https://docomomojournal.com/index.php/journal
www.docomomothailand.org/ebook/ebookThai.pdf
#สถาปัตยกรรมยุคโมเดิร์น #ModernArchitecture #ArchitecturalConservation #การอนุรักษ์อาคาร #มรดกทางวัฒนธรรม #ModernMovement #AdaptiveReuse #มรดกทางสถาปัตยกรรม #ประวัติศาสตร์เมือง #DOCOMOMO #ความทรงจำร่วม #การออกแบบอย่างยั่งยืน
