เพื่อนบ้านอารีย์: คอมมูนิตี้คนบ้านใกล้เรือนเคียง

จากย่านที่ยอดเยี่ยมที่สุดในโลก สู่ความเคลื่อนไหวในระดับชุมชน

ย้อนไปเมื่อปี พ.ศ.2564 อารีย์ได้ชื่อว่าเป็น 1 ใน 49 ย่านที่ยอดเยี่ยมที่สุดของโลก (The World’s Coolest Neighborhoods) จากนิตยสาร TimeOut ผ่านการคัดเลือกของกองบรรณาธิการ และผลลัพธ์จากแบบสอบถามออนไลน์ โดยพิจารณาจากหลากหลายมิติทั้งเรื่องคุณภาพชีวิต มุมมองต่อเมือง เรื่องน่าสนุก ไปจนถึงโอกาสใหม่ๆ ที่น่าจับตามองของคนในย่าน  

การเปลี่ยนผ่านของอารีย์ในมุมมองนักวิชาการ

วิทยานิพนธ์ในสาขาวิชาไทยศึกษา คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เรื่อง อารีย์: พลวัตการเปลี่ยนแปลงสังคมเมืองร่วมสมัยในย่านหนึ่งของกรุงเทพมหานคร โดยโจนัส โฮฟ ด็อกเตอร์  ได้ศึกษาความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วภายในย่านอารีย์ ช่วงคริสต์ศตวรรษทที่ 2000 การเพิ่มจำนวนร้านอาหารและร้านกาแฟแบบสมัยนิยม จำนวนคอนโดมิเนียมที่เพิ่มขึ้นในย่าน และนอกจากนี้ยังศึกษานักพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ กลุ่มนักธุรกิจ กลุ่มนักผลิตสื่อในย่าน โครงข่ายขนส่งมวลชน รวมไปถึงโครงสร้างดั้งเดิมของแผงขายอาหารและร้านอาหารท้องถิ่นในย่าน พบว่าปัจจัยหนึ่งที่น่าสนใจสำหรับย่านอารีย์ คือเดิมเป็นชุมชนที่ผู้อยู่อาศัยค่อนข้างมีฐานะดี ส่งผลให้มีต้นทุนทางวัฒนธรรมที่รุ่มรวย มีเรื่องเล่าที่ได้รับการจดบันทึก เก็บรักษาจำนวนมากที่ยังหลงเหลือมาจนถึงปัจจุบัน 

เมื่อคนรุ่นใหม่อยากเล่าเรื่องย่านเก่า: จุดเริ่มต้นของเพื่อนบ้านอารีย์

เมื่อคนรุ่นปัจจุบันสนใจอยากเล่าเรื่องเกี่ยวกับย่านอารีย์ ย่านนี้จึงมีวัตถุดิบมากมายที่พร้อมจะเผยตัวสู่สาธารณะชนผ่าน เพื่อนบ้านอารีย์ เป็นเว็บไซต์และแฟนเพจเฟซบุ๊กเล่าเรื่องย่าน ซึ่งก่อตั้งขึ้นโดย มิช-ฮามิช มัสอิ๊ด นักเขียนฟรีแลนซ์ และ โจ้–ประเสริฐศักดิ์ แก้วสง่า กราฟิกดีไซน์เนอร์ พวกเขาแนะนำตัวเองสั้นๆ และบอกเล่าถึงความเชื่อหลักที่อยากแชร์ร่วมกับผู้อ่านทุกคนนั่นคือ ความเป็นชุมชนที่ดี นวัตกรรมที่ดีต่อสิ่งแวดล้อม และศิลปะ ไว้ในเว็บไซต์ yourneighborari.com 

พื้นที่ของการเชื่อมโยงระหว่างผู้คนหลากหลายระดับ

“จะดีแค่ไหนที่เราจะดึงคนเก่ง คนน่าสนใจ คนที่มีความฝันทั้งหลาย มารู้จักกัน และวางพวกเขาในระนาบเดียวกันกับคนที่หาเช้ากินค่ำ เพื่อเกิดสังคมที่คิดและทำไปร่วมกันได้” โดยขอบเขตการเล่าเรื่องของเพื่อนบ้านอารีย์ ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงในซอยอารีย์ แต่วัดจากระยะเดินเท้าของคนในย่าน ทำให้ความเป็นเพื่อนบ้านอารีย์ ครอบคลุมไปถึงซอยสายลม สะพานควาย ประดิพัทธ์ สนามเป้า อินทามระด้วย

อารีย์: ประวัติศาสตร์กับชีวิตประจำวันที่ผสานกลมกลืน

เสน่ห์ของย่านอารีย์ในสายตาผู้ย้ายเข้ามาใหม่ คือความซ้อนทับระหว่างอดีตของบุคคลสำคัญและชีวิตร่วมสมัยของผู้คนในคาเฟ่ ร้านค้า และตลาด โดยฮามิชให้สัมภาษณ์กับนิตยสาร TimeOut ในปีเดียวกับที่อารีย์ได้รับเลือกเป็นหนึ่งในย่านที่ยอดเยี่ยมที่สุดในโลก ว่าในมุมมองของเขาเอง ในฐานะผู้ย้ายเข้ามาอยู่ในย่านอารีย์ ไม่ได้เกิดและเติบโตที่นี่มาตั้งแต่ต้น เสน่ห์ของย่านนี้คือ ประวัติศาสตร์เก่าแก่ที่เกี่ยวข้องกับบุคคลสำคัญทางการเมืองไทย และเรื่องเล่าใหม่ ๆ ของผู้คนที่ผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนเข้ามาทำมาหากินในย่านนี้ ล้วนแต่ผสมปนเปอยู่ในระนาบเดียวกัน ตัวอย่างเช่น คาเฟ่ที่วัยรุ่นต่อคิวถ่ายภาพลงอินสตาแกรมอยู่ใกล้กับบ้านของอดีตผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย หมู่บ้านจัดสรรต้นแบบแห่งที่สอง ซึ่งสร้างตั้งแต่สมัยจอมพล ป. พิบูลสงครามก็อยู่ลึกเข้าไปไม่ไกลจากตลาดนัดที่ข้าราชการกระทรวงต่าง ๆ เดินขวักไขว่ซื้ออาหารเติมพลังในช่วงกลางวัน

จากการเล่าเรื่องออนไลน์สู่กิจกรรมร่วมสร้างในพื้นที่จริง

ในปี พ.ศ. 2565 หลังจากที่พวกเขาได้ขยับพื้นที่จากบทสัมภาษณ์ออนไลน์มาเป็นการจัดกิจกรรมให้ผู้คนในย่านอารีย์ได้มาเจอกันจริง ๆ ผ่านกิจกรรม Your Neighbor Clotheswap แลกเสื้อผ้ากันโดยไม่ต้องใช้เงิน และแลกเปลี่ยนบทสนทนากันแบบตัวต่อตัว ในเทศกาลออกแบบกรุงเทพฯ พ.ศ.2566 ที่ผ่านมา เพื่อนบ้านอารีย์ก็ได้ลองทำอะไรใหม่ ๆ ด้วยการชวนนักเขียนอย่างนัธมณ เปรมสำราญ และซาจีบ อาซาด ศิลปินนักทดลองเกี่ยวกับเสียง มาช่วยออกแบบประสบการณ์การเดินสำรวจย่านอารีย์ผ่านเสียงพูดคุยของนักแสดงไร้ชื่อ โดยบทสนทนาทั้งหมดสร้างสรรค์ขึ้นมาจากเรื่องราวของคนในย่านและข้อมูลจากการค้นคว้าเพิ่มเติมของทีมงาน นำมาจัดแสดงเป็นศิลปะเสียงตามจุดต่างๆ ในย่านอารีย์ บอกเล่าประวัติศาสตร์ย่านตั้งแต่สมัยยังเป็นทุ่งนามาจนถึงปัจจุบัน 

เสียงของผู้คนธรรมดาที่หลากหลายและทรงพลัง

เพื่อนบ้านอารีย์ทำให้เรารู้สึกเหมือนได้นั่งคุยกับศิลปินจัดดอกไม้ นักรณรงค์เรื่องขยะในทะเลที่ชอบชวนคนมาเดินเก็บขยะในซอยอารีน์ นักดนตรีอิเล็กทรอนิกส์ที่ทำงานเกี่ยวกับเศรษฐศาสตร์ ชาวต่างชาติที่เป็นเจ้าของยิมออกกำลังกาย พนักงานร้านไอศกรีมที่มีเป้าหมายจะไปทำงานในต่างแดน แม่ค้าขายขนมถ้วยที่ทำขนมวันละนับพันชิ้น เชฟจากร้านพิซซ่า ผู้เข้าแข่งขันรายการมาสเตอร์เชฟ แอร์โฮสเตสชาวญี่ปุ่นเจ้าของร้านขายเสื้อผ้าที่หลงรักทั้งแฟชั่นและเมืองไทย ไปจนถึงเจ้าเบี้ยว หมาไทยพันธุ์ทางขวัญใจคนในย่านที่มีอินสตาแกรมและสารคดีสั้นเป็นของตัวเอง เรื่องราวเหล่านี้อัดแน่นอยู่ในเว็บไซต์เพื่อนบ้านอารีย์ เรื่องราวเหล่านี้ล้วนเป็นภาพสะท้อนความแตกต่างหลากหลายของผู้คน (และสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ) ที่ใช้ชีวิตร่วมกันอยู่ในย่านเดียวกันนี้

บทสนทนาที่ก่อให้เกิดสายใยของชุมชน 

ด้วยวิธีการเล่าที่ถ่ายทอดด้วยบทสนทนาง่ายๆ ที่เป็นเหมือนทักทายทำความรู้จักเพื่อนบ้าน ฟังเรื่องราวความเป็นมาในชีวิต ความสนใจที่สะสมไว้ตั้งแต่วัยเด็ก แรงบันดาลใจในการทำงานของแต่ละคน รวมถึงมุมมองที่มีต่อย่านอารีย์ที่แตกต่างกันไป ทำให้ไม่ว่าผู้อ่านจะเป็นชาวอารีย์ที่อยู่มานาน เพิ่งย้ายเข้ามาใหม่ หรือไม่ได้เกี่ยวข้องอะไรกับย่านอารีย์ก็อ่านได้ เพราะนี่คือเรื่องราวของความผูกพันระหว่างผู้คน ที่ไม่ว่าใครได้อ่าน ก็จะได้รับอะไรบางอย่างกลับไปอย่างแน่นอน

#อารีย์ #เพื่อนบ้านอารีย์ #คอมมูนิตี้เมือง #เล่าเรื่องย่าน #ชีวิตคนเมือง #ย่านสร้างสรรค์ #ศิลปะกับชุมชน #เรื่องเล่าคนอารีย์ #เมืองที่มีหัวใจ #ความสัมพันธ์ระหว่างผู้คน  #การเปลี่ยนแปลงของเมือง #เรื่องเล่าชุมชน #ศิลปะในพื้นที่ #สื่อท้องถิ่น #ความหลากหลายทางวัฒนธรรม #พื้นที่ทางสังคม #เมืองร่วมสมัย #ชุมชนเมือง #KnowledgePortal #okmd #กระตุกต่อมคิด #KnowledgeMap #AreaBased #AriNeighborhood  #YourNeighborAri #UrbanTransformation #CommunityStorytelling #CreativeDistrict #PlaceBasedArt #LocalMedia #CulturalDiversity #SocialSpace #ContemporaryUrbanism #CityCommunities

ข้อมูลอ้างอิง

• https://cuir.chula.ac.th/bitstream/123456789/46600/1/5680351322.pdf https://thematter.co/social/yourneighborari-interview/179448 
• https://yourneighborari.com/about-us  
• www.timeout.com/bangkok/news/why-we-think-ari-is-the-coolest-neighborhood-in-bangkok-right-now-100721 
• www.timeout.com/bangkok/th/things-to-do/yourneighborari-interview