หลายชีวิต' รายรอบพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ของเทวาลัยพระพิฆเนศ ห้วยขวาง

แยกห้วยขวางยามค่ำ: ศูนย์รวมศรัทธากลางเมือง

ไม่ว่าใครผ่านแยกห้วยขวางในยามค่ำคืน จะต้องพบเห็นผู้คนมารวมตัวกันที่มุมหนึ่งของแยกแห่งนี้ เพื่อสักการะเทวาลัยพระพิฆเนศ ห้วยขวาง ให้ช่วยประทานพรอำนวยชัยให้สิ่งที่คิดหวังเป็นไปตามความปรารถนา ด้วยความเชื่อว่าช่วงเวลาที่ดีที่สุดในการไปไหว้สักการะพระพิฆเนศ ห้วยขวาง คือ ช่วงเช้าประมาณ 6.00-8.00 น. และช่วงเย็นประมาณ 17.00-18.00 น. ช่วงเย็นไปจนถึงค่ำที่คนเลิกงานแล้วทั่วบริเวณจึงเต็มไปด้วยผู้คนที่ทั้งมากราบไหว้ และผู้ที่มาให้บริการผู้มีจิตศรัทธาอีกที 

ที่มาของเทวาลัย: ความเชื่อที่แทรกอยู่ในผังเมือง

เทวาลัยแห่งนี้สร้างขึ้นโดยสุชาติ รัตนสุข ผู้ก่อตั้งเทวสถานหลายแห่งในไทย เนื่องจากเชื่อกันว่าลักษณะของที่ดินบริเวณนี้เป็นทรงแหลมพุ่งออกไปยังสี่แยก ส่งผลให้เกิดอุบัติเหตุบ่อยครั้ง จึงมีการนำรูปเทวรูปของพระพิฆเนศปางยืนประทานพรมาประดิษฐานไว้เพื่อแก้เคล็ด นอกจากนี้ภายในเทวาลัยยังมีพระราหู พระตรีมูรติ พระศิวะ และพระแม่อุมาเทวี อีกด้วย กรมการศาสนา รายงานว่า 92.5% ของประชากรนับถือศาสนาพุทธ แต่พุทธศาสนาในประเทศไทยและในหลายประเทศมีความผสมผสานกับความเชื่อดั้งเดิม และความเชื่อใหม่ ๆ อยู่ตลอดเวลา สอดคล้องกับแนวคิดจากหนังสือ Mediums, Monks, and Amulets: Thai Popular Buddhism Today  โดยพัฒนา กิตติอาษา อธิบายถึงทฤษฎีแบบผสานความเชื่อ ว่าทำให้เกิดการมองวิถีปฏิบัติหรือความเชื่อที่มีองค์ประกอบแตกต่างกัน ให้สามารถอยู่รวมกันได้ ทำให้ระบบศาสนามีการพัฒนา ปรับเปลี่ยนอยู่ตลอดเวลา มีความเป็นลูกผสมตามแต่ละวัฒนธรรม ตามแต่ละพื้นที่แตกต่างกันไป การเป็นชาวพุทธในประเทศไทย จึงสามารถนับถือเทพฮินดู ไหว้เจ้าแม่ตะเคียน และเคารพบรรพบุรุษชาวจีนไปพร้อมกันได้อย่างไม่ขัดเขิน

ชีวิตรอบศรัทธา: ผู้คนและอาชีพรายรอบเทวาลัยพระพิฆเนศ

พื้นที่รายรอบเทวาลัยพระพิฆเนศ ห้วยขวาง เต็มไปด้วยผู้คนมากมายที่เข้ามามีส่วนร่วมกับพิธีกรรมแห่งความศรัทธา มีหมอดู นักโหราศาสตร์จำนวนมากเข้ามาจับจองพื้นที่ใกล้เคียง รอให้บริการผู้ที่มาไหว้พระพิฆเนศ มีหลากหลายราคาตั้งแต่ 20 บาท ไปจนถึงราคาหลักพันบาท มีผู้ค้าดอกไม้ ชุดสิ่งของสำหรับไหว้พระพิฆเนศ พร้อมบทสวดเคลือบพลาสติกแข็งอย่างดี มีเจ้าหน้าที่คอยช่วยเหลือนำผ้า และพวงมาลัยดอกไม้ขึ้นไปคล้องเทวรูปให้ผู้ที่มากราบไหว้ไม่ต้องปีนขึ้นไปเอง มีเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยเดินปะปนอยู่ทั่วบริเวณ เพื่อตรวจดูความเรียบร้อยของพื้นที่ นอกจากนี้ยังมีร้านพี่เหน่ง ร้านขายเครื่องรางและองค์เทพแห่งแรกของเทวาลัยที่เปิดมาแล้วถึง 17 ปี พี่เหน่งเล่าว่าร้านขายของหน้าเทวาลัยในอดีตเป็นร้านรถเข็นขายเสื้อผ้า รองเท้า มีเพียงร้านนี้ร้านเดียวเท่านั้นที่ขายเครื่องราง ลูกค้าของร้านนี้ไม่ได้มีแต่เพียงชาวไทยเท่านั้น แต่ยังมีชาวต่างชาติจากทั้งจีน ฮ่องกง ไต้หวัน ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย สิงคโปร์อีกด้วย 

เศรษฐกิจศรัทธา: พลังของความเชื่อที่หมุนเศรษฐกิจชุมชน

เมื่อมีคนเข้ามาในพื้นที่จำนวนมากทำให้เศรษฐกิจในย่านแยกห้วยขวางคึกคักตามไปด้วย นอกจากธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการบูชาเทพเจ้าแล้ว ร้านอาหารการกิน ร้านเสื้อผ้า สินค้าอุปโภคบริโภคอื่น ๆ ที่อยู่ใกล้เคียงก็พลอยได้รับประโยชน์ไปด้วย แม้แต่แม่ค้าขายล็อตเตอรี่ แม่ค้าขายพวงมาลัยที่ขายในตลาดห้วยขวาง และคนขับมอเตอร์ไซต์วิน ต่างได้รับผลพลอยได้จากการที่คนเข้ามายังเทวาลัยพระพิฆเนศ ห้วยขวางด้วยเช่นกัน 

ดังที่บทความ ‘สิ่งศักดิ์สิทธิ์’ กับบทบาทการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ โดย วิทยธรรม ธีรศานติธรรม คณะการสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ได้กล่าวถึง การสร้างรายได้หมุนเวียนในชุมชนใกล้เคียงกับศาสนสถาน เทวสถานต่าง ๆ ซึ่งนอกจากเพิ่มโอกาสทางเศรษฐกิจแล้ว ยังส่งผลเชิงบวกต่อการท่องเที่ยว ทำให้มีการกระจายรายได้เชิงพื้นที่ได้เป็นอย่างดี การดำรงอยู่ของศาสนสถานต่าง ๆ จะยั่งยืนได้ ก็ด้วยความร่วมมือจากชุมชนรอบข้าง หลายครั้งผลประโยชน์จากความศรัทธา อาจเป็นชนวนความขัดแย้งจนอาจสร้างบรรยากาศที่น่าอึดอัดใจได้ การเกื้อกูลระหว่างกันจึงเป็นแนวทางสำคัญที่ทำให้เกิดการยอมรับ และการช่วยเหลือดูแลซึ่งกันและกัน

Photo By Dharmadana - Own Work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=127058220

วัดห้วยขวาง: ศาสนสถานเก่าแก่ที่โอบรับความเชื่อหลากหลาย

ไม่ไกลจากเทวาลัยพระพิฆเนศ ห้วยขวาง มีวัดห้วยขวาง หรือวัดกุนนทีรุทธาราม ตั้งอยู่ในซอยรัชดาภิเษก 13 เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของศาสนสถานที่เปิดรับหลากหลายความเชื่อและผูกพันกับชุมชนมายาวนานตั้งแต่ พ.ศ.2428 คนในพื้นที่ห้วยขวาง ล้วนแต่ยกให้เป็นที่พึ่งทางใจของผู้คนที่อยู่อาศัยในพื้นที่ละแวกนี้มา ภายในวัดมีสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวบ้านนับถือหลากหลาย เช่น รูปปั้นหลวงปู่ปั้น พระสารีริกธาตุพระอรหันตสาวก รอยพระพุทธบาท รูปปั้นหลวงพ่อโสธร รูปปั้นพระสังกัจจายน์ ท้าวเวสสุวรรณ ศาลพระโพธิสัตว์กวนอิม และเจ้าแม่ตะเคียนเงินตะเคียนทอง ที่เชื่อกันว่า ให้โชคลาภจนมีผู้ถูกรางวัลจำนวนมาก ทำให้คนในพื้นที่มีความศรัทธา นำสิ่งของ เช่น ชุดไทย เครื่องสำอาง รองเท้าส้นสูง มาถวายกันอย่างต่อเนื่อง จำนวนราว 2,000 - 3,000 ชุด ทางวัดจึงนำชุดสิ่งของเหล่านี้ไปบริจาคให้แก่โรงเรียนที่ขาดแคลน

ศรัทธาในหลากหลายมิติ: ที่พึ่งทางใจและทางเศรษฐกิจ

สิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย ไม่ว่าจะศาสนาใด ล้วนทำหน้าที่เป็นที่พึ่งทางใจให้แก่ผู้คนที่กำลังเดือดเนื้อร้อนใจให้รู้สึกดีขึ้น นอกจากนี้ยังเป็นที่พึ่งทางเศรษฐกิจให้แก่คนในชุมชนที่อาศัยอยู่รายรอบได้ในทางหนึ่ง นี่จึงอาจเป็นหนึ่งในอีกหลายเหตุผลที่ทำให้ความศรัทธาที่จับต้องไม่ได้ แต่ทำงานกับความรู้สึกของผู้คนอย่างเข้มข้นในหลายระดับ ยังคงส่งต่อข้ามผ่านกาลเวลามาจนถึงปัจจุบัน 

#เทวาลัยพระพิฆเนศ  #ห้วยขวาง #ศรัทธาและเศรษฐกิจ #ศาสนาผสานความเชื่อ #ชีวิตรอบศาสนสถาน #วัดห้วยขวาง #ความเชื่อร่วมสมัย #เครื่องรางของขลัง #นักพยากรณ์ห้วยขวาง #วัฒนธรรมเมือง  #GaneshaShrine #HuaiKhwang #FaithAndEconomy #ReligionAndBelief #LifeAroundShrines #WatHuaiKhwang #ContemporaryBelief #AmuletsAndCharms #HuaiKhwangFortuneTellers #UrbanCulture #InspireYourself #AreaBased #KnowledgeMap #okmd #KnowledgePortal #กระตุกต่อมคิด 

ข้อมูลอ้างอิง

• www.masscomm.cmu.ac.th/สิ่งศักดิ์สิทธิ์-กับบ/ 
• www.thaipbs.or.th/news/content/348668 
• www.prachachat.net/d-life/news-1469592 
• https://so15.tci-thaijo.org/index.php/jamsd/article/view/1446/886 
• https://th.usembassy.gov/th/our-relationship-th/official-reports-th/2022-international-religious-freedom-report-thailand-th 
• https://waymagazine.org/interview-sujata-bhatia