SARRAN จากเด็กชายผู้เติบโตท่ามกลางสตรีและงานคหกรรม สู่ศิลปินผู้รังสรรค์ Art-to-Wear ระดับโลก

หากจะกล่าวถึงแบรนด์เครื่องประดับสัญชาติไทยที่ก้าวข้ามขีดจำกัดของคำว่าแฟชั่น ไปสู่การเป็นงานศิลปะที่สวมใส่ได้ (Art-to-Wear) ระดับสากล ชื่อของ SARRAN โดย ‘เอก-ศรัณญ อยู่คงดี’ คือชื่อที่วงการศิลปะและการออกแบบต้องนึกถึงเป็นอันดับต้นๆ กว่าที่ผลงานอันวิจิตรบรรจงจะไปปรากฏอยู่บนเรือนร่างของซูเปอร์สตาร์ระดับโลกอย่าง ลิซ่า (LISA) หรือบียอนเซ่ (Beyoncé) จุดเริ่มต้นของแบรนด์นี้กลับไม่ได้มาจากสตูดิโอสุดหรู แต่มาจากภาพจำอันแสนอบอุ่นในบ้านหลังเล็กๆ ของข้าราชการธรรมดาครอบครัวหนึ่ง

เด็กชายศรัณญเติบโตมาในครอบครัวที่รายล้อมไปด้วยผู้หญิง ทั้งคุณแม่ คุณยาย และน้องสาว ภาพที่เขาเห็นจนชินตาในทุกๆ วันคือวิถีชีวิตแบบสตรีไทยในอดีต คุณแม่ของเขาเป็นเสมือน ‘สาวคหกรรม’ ที่รับร้อยพวงมาลัย ทำของชำร่วย และเย็บตุ๊กตาเพื่อหารายได้เสริม ในขณะที่คุณยายก็มักจะถ่ายทอดภูมิปัญญาการทำเครื่องหอมและการดูแลบ้านอย่างประณีต ศรัณญมักถูกใช้ให้ช่วยงานเล็กๆ น้อยๆ เช่น การเด็ดกลีบดอกรัก ไล่ขนาดจากเล็กไปใหญ่เพื่อร้อยเป็นอุบะ แม้เขาจะยอมรับว่าตนเองเป็นผู้ชายที่ร้อยมาลัยได้แย่ที่สุดในบ้าน แต่บรรยากาศที่อบอวลไปด้วยกลิ่นดอกมะลิและยางกล้วย กลับซึมซับและหล่อหลอมให้เขาเกิดความหลงใหลในความละเอียดอ่อนของ ‘งานฝีมือ’ และ ‘พลังของผู้หญิง’ อย่างถอนตัวไม่ขึ้น

ก่อนจะก้าวเข้าสู่วงการจิวเวลรี ศรัณญสำเร็จการศึกษาด้านวิจิตรศิลป์จากมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ในช่วงวัยเรียน เขาเป็นนักล่ารางวัลตัวยงที่ต้องหาเงินส่งตัวเองเรียน โดยกวาดรางวัลการันตีอย่างน้อย 10 รางวัลต่อปี รวมถึงเคยคว้าแชมป์นักแกะสลักระดับประเทศ เขาเริ่มต้นชีวิตการทำงานในวงการภาพยนตร์ ก่อนจะหันมาจับงานออกแบบตกแต่งภายในและเฟอร์นิเจอร์ โดยก่อตั้งแบรนด์ขึ้นในปี 2008 ผลงานในยุคแรกของเขาโดดเด่นด้วยการใช้วัสดุเหลือใช้และการทดลองแปลกใหม่ เช่น การนำกระดาษมาผสมยางกล้วยและผงถ่านเพื่อสร้างแจกันที่พับได้และช่วยดูดกลิ่น จนกระทั่งในปี 2013 ศรัณญได้ตัดสินใจเบนเข็มทิศครั้งใหญ่ หันมาจับงานออกแบบเครื่องประดับอย่างเต็มตัว

DNA ของแบรนด์: ผู้หญิง ดอกไม้ และงานหัตถศิลป์

ตัวตนของ SARRAN ถูกขับเคลื่อนด้วยหัวใจหลัก 3 ประการ ได้แก่ ผู้หญิง ดอกไม้ และงานฝีมือ (Craftsmanship) ศรัณญไม่ได้มองว่าเครื่องประดับเป็นเพียงสิ่งของเพื่อความสวยงาม แต่เขาใช้ศิลปะแขนงนี้เป็นกระบอกเสียงในการสะท้อนประเด็นสังคมที่ลึกซึ้ง โดยเฉพาะเรื่องความเท่าเทียมทางเพศ การเมือง ไปจนถึงความรุนแรงในครอบครัว เขาหยิบยกเรื่องราวของสตรีไทยในอดีต ที่แม้จะถูกตราหน้าว่าเป็นเพียง ‘ช้างเท้าหลัง’ แต่แท้จริงแล้วพวกเธอคือผู้อยู่เบื้องหลังการจัดการทุกอย่างในครอบครัว เป็นผู้ขับเคลื่อนศิลปะวิทยาการ และเป็นพลังที่ทำให้ผู้ชายก้าวเดินต่อไปได้

ชิ้นงานของ SARRAN ทุกชิ้นจึงมี ‘เรื่องเล่า’ เป็นของตัวเอง ไม่ว่าจะเป็นการใช้คู่สีที่จัดจ้านเพื่อทวงคืนความยุติธรรมให้สตรีในวรรณคดี หรือการนำเทคนิคดั้งเดิมอย่างการ "อบร่ำ" มาใช้ ศรัณญนำหีบไม้สักโบราณของคุณยายที่อวลไปด้วยกลิ่นน้ำมันหอม มาประยุกต์ใช้ในการอบกลิ่นเครื่องประดับที่ทำจากผ้า เพื่อให้เครื่องประดับของเขามีกลิ่นหอมเฉพาะตัว ราวกับดอกไม้ที่มีชีวิตจริง นอกจากนี้ เขายังยืนหยัดที่จะให้ช่างฝีมือในทีมเล็กๆ ของเขาประดิษฐ์งานทุกชิ้นด้วยมืออย่างพิถีพิถัน โดยปฏิเสธการผลิตแบบโรงงานอุตสาหกรรมอย่างสิ้นเชิง

จากรอยยิ้มของสตรีชาวฝรั่งเศส สู่เครื่องประดับที่เขย่าเวทีโลก

จุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้ SARRAN ก้าวสู่สากล เกิดขึ้นเมื่อเขาหอบหิ้วผลงานเครื่องประดับในยุคทดลองไปออกบูธที่ประเทศฝรั่งเศส ในขณะที่เขากำลังแจกต่างหูดอกรักที่ทำจากเศษผ้าเป็นของที่ระลึก ลูกค้าสตรีชาวฝรั่งเศสท่านหนึ่งได้เข้ามาขอซื้อในราคาที่สูงกว่าที่เขาตั้งไว้หลายเท่าตัว พร้อมทิ้งท้ายประโยคที่เปลี่ยนชีวิตเขาไปตลอดกาลว่า "คุณกำลังเล่าเรื่องราวที่สูงค่าที่สุดของผู้หญิงไทยผ่านวัฒนธรรมของคุณ อย่าลดทอนคุณค่าของมันด้วยราคาที่ถูกแสนถูก"

เหตุการณ์นั้นทำให้ศรัณญตื่นรู้ เขาเดินหน้าพัฒนา ‘ต่างหูดอกรัก’ ออกมาถึง 12 ดีไซน์ และส่งเข้าประกวดจนคว้ารางวัลชนะเลิศจากเวที VOGUE Who's On Next ของนิตยสาร VOGUE THAILAND ในปี 2016 นับแต่นั้นมา SARRAN ก็กลายเป็นแบรนด์ที่น่าจับตามองในระดับสากล ผลงานของเขาถูกเลือกสวมใส่โดยไอคอนระดับโลกมากมาย ไม่ว่าจะเป็น ลิซ่า (LISA BLACKPINK) ที่สวมใส่ศิราภรณ์ดอกพุดซ้อน (Gardenia) ในมิวสิกวิดีโอ LALISA อันโด่งดัง และยังเลือกสวมใส่เครื่องประดับจากคอลเลกชัน Light of Lotus และ Ma-Li (ดอกมะลิ) ไปร่วมงานเปิดตัว The White Lotus ที่ลอสแอนเจลิสและประเทศไทยอีกด้วย

นอกจากลิซ่าแล้ว ผลงานของศรัณญยังปรากฏคู่กับ บียอนเซ่ (Beyoncé) รวมถึงตัวแทนสาวงามบนเวที Miss Universe หลายสมัย และล่าสุดกับเวที Miss World 2025 ที่โอปอล สุชาตา เลือกสวมใส่ต่างหู Ma-Li ของแบรนด์ ความสำเร็จเหล่านี้ไม่ได้หยุดอยู่แค่ตัวบุคคล ศรัณญยังได้รับเชิญให้ร่วมออกแบบคอลเลกชันพิเศษกับ ไดแอน วอน เฟอร์สเทนเบิร์ก (Diane von Furstenberg - DVF) ดีไซเนอร์ระดับตำนานชาวเบลเยียม ผู้ซึ่งให้อิสระศรัณญในการใส่ตัวตนและรากเหง้าทางวัฒนธรรมไทยลงไปในผลงานอย่างเต็มที่โดยไม่มีกรอบกั้น รวมถึงการร่วมงานกับแบรนด์ผ้าไหมไทยระดับโลกอย่าง Jim Thompson ในคอลเลกชัน 'อรุณ' ที่นำเศษผ้าไหมเหลือใช้มาจับจีบ เดินด้าย และสร้างสรรค์เป็นเครื่องประดับสุดล้ำค่า

ทัศนคติแหวกแนว: เมื่อศิลปะต้องเหนือกว่าปัญญาประดิษฐ์

ในยุคที่เทคโนโลยีและ AI เข้ามามีบทบาทสำคัญในวงการออกแบบ ศรัณญมีวิธีรับมือที่สะท้อนถึงวิสัยทัศน์อันเฉียบคม เขามักจะนำคอนเซปต์ที่คิดไว้ไปป้อนข้อมูลลงใน AI เพื่อทดสอบดูว่ามันจะประมวลผลออกมาเป็นอย่างไร หากภาพที่ AI สร้างออกมา ตรงกับสิ่งที่เขาคิดไว้ในหัว เขาจะทิ้งไอเดียนั้นทันที สำหรับเขาแล้ว หากศิลปินยังคิดและสร้างสรรค์ผลงานได้อยู่ในกรอบเดียวกับสิ่งที่ AI สามารถทำนายได้ แปลว่าศิลปินคนนั้นยังพัฒนาไปไม่ไกลพอ ชิ้นงานของ SARRAN จึงเต็มไปด้วยรูปทรงและรายละเอียดที่ซับซ้อนเกินกว่าเครื่องจักรจะเลียนแบบได้ เพราะความไม่สมบูรณ์แบบในบางจุด (Imperfection) กลายเป็นเสน่ห์แห่งมนุษย์ที่เครื่องประดับของเขามี

ศรัณญ อยู่คงดี พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า การนำ "ความเป็นไทย" ไปสู่ระดับสากล ไม่จำเป็นต้องถูกจำกัดอยู่แค่ลวดลายกนกหรือสถาปัตยกรรมไทยประเพณี แต่สามารถถอดรหัสผ่านความเรียบง่ายรอบตัว ผ่านความทรงจำในวัยเด็ก ผ่านภูมิปัญญาที่ถูกลืม และเหนือสิ่งอื่นใด คือการใส่จิตวิญญาณและความเคารพในสิ่งที่ทำลงไป

ดังที่เขาเคยกล่าวไว้ว่า "ทุกเป้าหมายมีเส้นทางของมันอยู่ อยู่ที่ว่าคุณจะทำหรือไม่ทำ" และสำหรับเขานั้น รางวัลที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในฐานะนักออกแบบ ไม่ใช่ถ้วยรางวัลจากเวทีใด หรือการได้เห็นคนดังระดับโลกสวมใส่ชิ้นงาน ทว่ามันคือ "ความสุขของผู้คนที่สวมใส่ ซึ่งเป็นรางวัลชีวิตที่สำคัญกว่าถ้วยรางวัลใดๆ"

เรื่องราวของ SARRAN จึงเป็นมากกว่าแค่แบรนด์จิวเวลรี แต่เป็นบทกวีแห่งชีวิตที่ร้อยเรียงคุณค่าของความทรงจำ ความเจ็บปวด และพลังแห่งการสร้างสรรค์ ไว้บนเรือนร่างของมนุษย์ได้อย่างงดงามและยั่งยืน

ภาคอีสาน

Ask OKMD AI