ท่ามกลางกระแสแฟชั่นที่หมุนไปอย่างรวดเร็ว มีแบรนด์หนึ่งที่เลือกจะเติบโตอย่างเชื่องช้า แต่มั่นคงและหยั่งรากลึกในวิถีชุมชน แบรนด์นั้นคือ ‘Jetsada Studio’ ของ ‘คุณเจต-เจษฎา กัลยาบาล’ แบรนด์ผ้าครามที่เอาจริงเอาจังด้านการนำเสนอเสื้อผ้า กระเป๋า และหมวก ที่สามารถนำมาใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างกลมกลืน ด้วยการจับแนวทางเสื้อผ้าวัยรุ่นที่ดูเท่และเรียบง่าย
ไม่ว่าจะเป็น Sportwear, เสื้อผ้าสไตล์แคชชวล, Bomber Jacket, กระเป๋าเป้ผ้าครามผสมหนังฟอกฝาด ไปจนถึงเคสใส่โน้ตบุ๊ก สิ่งเหล่านี้ได้กลายมาเป็นของใช้ดีไซน์ร่วมสมัยที่ตอบโจทย์คนยุคใหม่ได้อย่างลงตัว โดยวัตถุดิบทั้งหมดที่แบรนด์นำมาใช้นั้น มาจากชุมชนย้อมผ้าครามในจังหวัดสกลนครแท้ๆ แบบ 100% ซึ่งไม่ว่าจะหยิบจับชิ้นไหนมาใช้อวดใครก็ดูสวยเก๋ และสามารถพูดได้อย่างเต็มปากว่านี่คืองานคราฟต์ของแท้จากสกลนคร
จุดเริ่มต้นจากความกตัญญู สู่ของขวัญชิ้นเล็กๆ ที่เปลี่ยนชีวิต
กว่าจะมาเป็น Jetsada Studio ที่ยืนหยัดมาอย่างยาวนาน จุดเริ่มต้นนั้นเต็มไปด้วยเรื่องราวที่มีคุณค่าทางจิตใจ เจษฎาสตูดิโอเปิดดำเนินงานมาได้ประมาณ 12 ปีแล้ว โดยจุดพลิกผันของชีวิตเริ่มต้นขึ้นเมื่อคุณเจตตัดสินใจลาออกจากงานประจำ เพื่อกลับมาดูแลคุณแม่ที่ป่วยเป็นโรคมะเร็งระยะสุดท้ายที่บ้านเกิด ในช่วงเวลานั้น เขาต้องการหารายได้เสริมและอยากหาของขวัญของที่ระลึกเพื่อนำไปแจกเจ้านายรวมถึงเพื่อนร่วมงานในช่วงเทศกาลปีใหม่ ด้วยความที่กลับมาอยู่ต่างจังหวัดและไม่รู้จะหาซื้ออะไรไปฝาก เขาจึงหันมามองสิ่งที่อยู่ใกล้ตัว

คุณเจตมองเห็นเสน่ห์ของผ้าครามที่มีสีน้ำเงินสวยงาม จึงตัดสินใจนำเศษผ้าครามเหล่านั้นมาประดิษฐ์และเย็บเป็น ‘พวงกุญแจนกฮูก’ ปรากฏว่าเมื่อนำไปมอบให้ ผู้รับต่างรู้สึกชื่นชอบและประทับใจมาก เพราะมันคืองานทำมือ (Handmade) ที่มีคุณค่าทางจิตใจ จากจุดนั้นเอง ร้านค้าต่างๆ ในจังหวัดสกลนครก็เริ่มให้ความสนใจและติดต่อให้เขาทำพวงกุญแจไปฝากขายที่ร้าน เมื่อเข้าสู่ปีที่ 2 ของการทำธุรกิจ เขาได้เริ่มพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีความหลากหลายมากขึ้น โดยขยับมาทำกระเป๋าผ้าและกระเป๋าสายหนัง พร้อมทั้งเพิ่มมูลค่าและดีเทลให้กับสินค้าด้วยการใช้กระดุมและห่วงที่ทำจากทองเหลือง ซึ่งในเวลานั้น สินค้าแนวคราฟต์ที่ผสมผสานวัสดุแบบนี้ยังไม่มีใครทำในสกลนครเลย และพอเข้าสู่ปีที่ 3 คุณเจตจึงเริ่มลุยทำแบรนดิ้ง เกี่ยวกับผ้าครามอย่างจริงจังเต็มตัว
เสน่ห์แห่ง ‘สีน้ำเงิน’ และการทลายกรอบผ้าครามดั้งเดิม
หลายคนอาจสงสัยว่า ทำไมต้องเป็นสีคราม? คุณเจตได้ให้คำตอบไว้อย่างน่าสนใจว่า ครามเป็นสีน้ำเงินที่มีเสน่ห์ลึกล้ำ เพราะในกระบวนการย้อมธรรมชาติจะให้เฉดสีที่หลากหลายมาก ตั้งแต่น้ำเงินอ่อน น้ำเงินเข้ม ไปจนถึงน้ำเงินดำ ความพิเศษของสีน้ำเงินครามคือ มันเป็นสีกลางๆ ที่มีความร่วมสมัย สามารถนำไปใช้งานได้กับทุกคน ไม่ว่าจะเป็นผู้หญิงหรือผู้ชาย ก็สามารถสวมใส่และใช้งานได้อย่างไม่เคอะเขิน

ในอดีต ภาพจำของผ้าครามมักจะถูกผูกติดอยู่กับการเป็นแค่ ‘ผ้าซิ่น’ หรือ ‘ผ้าถุง’ สำหรับผู้หญิง และแทบไม่ได้ถูกนำมาตัดเย็บเป็นเสื้อผ้าในรูปแบบทั่วไป แต่คุณเจตมองเห็นศักยภาพที่ซ่อนอยู่ โดยเขามีแนวคิดที่ว่า "เมื่อมันเป็นผ้า มันก็สามารถนำไปทำอะไรก็ได้" เขาจึงเริ่มทลายกรอบเดิมๆ ด้วยการนำผ้าถุงมาตัดเย็บเป็นเสื้อคอกลมและเสื้อคอจีน ซึ่งช่วยให้ผู้ชายสามารถหยิบมาสวมใส่ได้ง่ายขึ้น ไม่เพียงแค่นั้น เขายังนำลายผ้ามัดหมี่อันเป็นเอกลักษณ์ของภาคอีสาน มาประยุกต์และออกแบบให้กลายเป็นเสื้อผ้าสไตล์แคชชวลที่ดูทันสมัย ซึ่งนับเป็นเรื่องน่ายินดีที่คนในชุมชนเองก็เปิดรับและเห็นด้วยกับการนำผ้าท้องถิ่นมาประยุกต์ในรูปแบบใหม่นี้
ด้วยวิสัยทัศน์ด้านการออกแบบ Jetsada Studio จึงผลิตสินค้าที่โดดเด่นและสร้างชื่อเสียงมากมายในอดีต เช่น หมวกแก๊ป กระเป๋าเป้ และกระเป๋าเดินทาง แม้ว่าในปัจจุบันสินค้ากลุ่มนี้จะไม่ได้ผลิตแล้วเนื่องจากโรงงานซัพพลายเออร์ที่กรุงเทพฯ ปิดตัวลง แต่คอลเลกชันในปัจจุบันของแบรนด์ก็ยังคงความคลาสสิกและเข้าถึงง่าย โดยเน้นไปที่การทำเสื้อคอกลม สไตล์เสื้อยืดสวมใส่สบาย และกระเป๋าผ้าแบบเบสิก แนวทางการตลาดของแบรนด์จะเน้นไปที่การขายส่งและการออกงานแสดงสินค้า (Fair) ของกรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศเป็นหลัก มากกว่าการเน้นขายหน้าร้านในจังหวัดสกลนคร นอกจากนี้ แบรนด์ยังมีความใส่ใจในเรื่องการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า โดยการนำผ้าเก่าหรือผ้าที่มีตำหนิ ซึ่งชาวบ้านทอแล้วขายไม่ออก มาประยุกต์และเพิ่มมูลค่าให้ชิ้นงานเหล่านั้นกลับมามีเสน่ห์และมีชีวิตชีวาได้อีกครั้ง
จากเจ้าของแบรนด์ สู่วิทยากรผู้สร้างมาตรฐานให้ชุมชน
เมื่อธุรกิจเริ่มอยู่ตัว คุณเจตไม่ได้เก็บเกี่ยวความสำเร็จไว้เพียงลำพัง เขาตระหนักดีว่าความรู้และภูมิปัญญา หากถูกเก็บงำไว้ วันหนึ่งเมื่อเขาจากไป ความรู้เหล่านั้นก็จะสูญหายตายตามไปด้วย ด้วยความคิดนี้ เขาจึงก้าวเข้ามาสวมบทบาท ‘วิทยากร’ เพื่อเปิดเผยและแบ่งปันข้อมูลทุกอย่างให้กับชุมชนโดยไม่มีกั๊ก
การทำงานในฐานะวิทยากรนั้นแตกต่างจากการทำแบรนด์ของตัวเองอย่างสิ้นเชิง คุณเจตเล่าว่า ปัญหาหลักที่พบคือ ชาวบ้านมักจะบวกกำไรเข้าไปในราคาสินค้าแบบดื้อๆ ทำให้ราคาสินค้าสูงเกินจริงและไม่สามารถแข่งขันในตลาดได้ สิ่งที่เขาเน้นสอนชุมชนคือ "การคิดต้นทุนและกำไรอย่างถูกต้อง" เขาแนะนำให้ชาวบ้านรู้จักการลดต้นทุนโดยใช้วัสดุที่มีอยู่รอบตัว และที่สำคัญคือการสอนให้พวกเขารู้จักการสร้างจุดขาย (Selling Point) เช่น การดึงเอา "กลิ่นหอมเฉพาะตัวของครามธรรมชาติ" มาเป็นจุดเด่นเพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้า แทนที่จะใช้วิธีขึ้นราคาเพียงอย่างเดียว

ยิ่งไปกว่านั้น เพื่อเป็นการสร้างรากฐานที่แข็งแกร่งให้กับวงการครามสกลนคร คุณเจตยังเป็นหนึ่งในผู้ร่วมก่อตั้ง "สมาคมครามและสีธรรมชาติ" ร่วมกับคุณแมน (ปราชญ์นิยมคราม) และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตสกลนคร วัตถุประสงค์หลัwกของสมาคมนี้คือ การจัดระเบียบและให้ความรู้แก่สังคม เพื่อให้สามารถแยกแยะความแตกต่างระหว่าง ‘ครามธรรมชาติ’ และ ‘ครามเคมี’ ได้อย่างชัดเจน ทั้งนี้ก็เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้บริโภคถูกหลอกลวง และช่วยให้เกิดโครงสร้างราคาที่เป็นธรรมต่อทั้งผู้ผลิตและผู้ซื้อนั่นเอง
‘กี่ทอผ้าจิ๋ว’ นวัตกรรมเชื่อมโยงงานคราฟต์สู่คนรุ่นใหม่
ความท้าทายอย่างหนึ่งของการสืบสานงานหัตถกรรมคือ ทำอย่างไรให้คนรุ่นใหม่รู้สึกว่าสิ่งเหล่านี้เข้าถึงง่ายและสนุก คุณเจตและเพื่อนๆ จึงได้ริเริ่มโปรเจกต์ใหม่ที่น่าตื่นเต้น นั่นคือการพัฒนา ‘กี่ทอผ้าจิ๋ว’ แนวคิดนี้เกิดจากข้อจำกัดของกี่ทอผ้าดั้งเดิมตามหมู่บ้าน ที่มักจะมีขนาดใหญ่เทอะทะและต้องใช้พื้นที่ในการติดตั้งเยอะ พวกเขาจึงร่วมกันออกแบบกี่ทอผ้าขนาดเล็กสไตล์ญี่ปุ่น ที่มีขนาดกะทัดรัดจนสามารถวางทอบนโต๊ะทำงานได้สบายๆ
โปรเจกต์นี้เป็นการร่วมมือกับ ‘คุณป๋องแป๋ง’ รุ่นพี่ที่จังหวัดขอนแก่น ภายใต้แบรนด์ที่มีชื่อว่า ‘แมงมุมลาย’ พี่ป๋องแป๋งเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการแกะลายทอ ไม่ว่าจะเป็นลายกี่ตะกอก็สามารถทำได้หมด แถมยังมีเทคนิคการสอนที่เข้าใจง่าย ทำให้ผู้เรียนสามารถทอผ้าเป็นได้ภายในเวลาเพียง 1 วัน ซึ่งถือเป็นความก้าวหน้าที่ทำให้เรื่องการทอผ้ากลายเป็นเรื่องง่ายและใกล้ตัวมากขึ้น
กี่ทอผ้าจิ๋วนี้ วัสดุทำมาจากไม้ที่ผ่านการตัดด้วยเครื่องเลเซอร์ สามารถทอได้ทั้งลายขิดและทอยก โดยกี่ขนาดเล็กสุดที่ทอชิ้นงานขนาดผ้ารองจานหรือซองใส่ไอแพดได้ จะมีราคาเพียง 1,500 บาท ส่วนกี่ขนาดใหญ่ขึ้นมาสำหรับทอผ้าพันคอ จะมีราคาเริ่มต้นที่ประมาณ 3,000 บาท ความน่าสนใจคือ ผู้ใช้งานสามารถเรียนรู้และทอผ้าพันคอ (หน้ากว้าง 25-30 เซนติเมตร ยาว 2 เมตร) ให้เสร็จสมบูรณ์ได้ภายในเวลาเพียง 2 ชั่วโมงเท่านั้น หากตั้งใจทำอย่างจริงจัง เคล็ดลับความรวดเร็วนี้มาจากการเปลี่ยนเส้นด้ายทอผ้าขนาดเล็กแบบดั้งเดิม มาเป็นการใช้เส้นไหมพรม หรือ ‘ฝ้ายเข็นมือ’ ซึ่งเป็นเส้นด้ายย้อมครามที่มีขนาดใหญ่กว่านั่นเอง

โปรเจกต์กี่ทอผ้าจิ๋วและแบรนด์แมงมุมลายได้เริ่มวางจำหน่ายแล้ว และเมื่อนำกี่จิ๋วตัวนี้ไปจัดกิจกรรมเวิร์กชอปตามสถานที่ต่างๆ อย่างเช่นที่เซ็นทรัลขอนแก่น ก็ได้รับเสียงตอบรับที่ล้นหลามเกินคาด กิจกรรมนี้สามารถดึงดูดความสนใจจากคนได้ทุกเพศทุกวัย ตั้งแต่เด็กนักเรียนชั้นประถมวัยเพียง 6 ขวบ, คุณพ่อคุณแม่ที่พาลูกมาทำกิจกรรม, ผู้ชายที่ตั้งใจมาทอผ้าเพื่อมอบเป็นของขวัญให้แฟน, ไปจนถึงกลุ่มข้าราชการที่แวะมานั่งทอผ้าผ่อนคลายหลังเลิกงานก่อนที่ห้างจะปิด โดยใช้เวลาทำสะสม 2 วันก็ได้ผ้าพันคอฝีมือตัวเองกลับบ้านไป 1 ผืน นี่คือความสำเร็จในการดึงดูดเด็กรุ่นใหม่และคนเมืองให้หันมาสนใจกระบวนการทอผ้า ซึ่งเป็นงานคราฟต์ที่ถูกปรับให้ง่าย สนุก และสอดคล้องกับไลฟ์สไตล์ปัจจุบัน
จิตวิญญาณที่ถูกถักทอสู่สังคม
เรื่องราวของ เจษฎา กัลยาบาล และ Jetsada Studio ไม่ใช่แค่เรื่องของการทำธุรกิจเสื้อผ้า หรือการสร้างแบรนด์แฟชั่นให้โด่งดังเพียงอย่างเดียว แต่มันคือเรื่องราวของการกลับคืนสู่รากเหง้า การเยียวยาจิตใจผ่านงานคราฟต์ และการนำความรัก ความกตัญญูมาแปรเปลี่ยนเป็นพลังในการสร้างสรรค์
จากผ้าครามที่เคยถูกจำกัดกรอบการใช้งาน วันนี้ได้ถูกตีความใหม่ให้กลายเป็นแฟชั่นแคชชวลสุดฮิป ที่ทั้งวัยรุ่นและคนวัยทำงานสามารถเข้าถึงได้ ความสำเร็จของแบรนด์ไม่ได้วัดจากยอดขายเพียงอย่างเดียว แต่วัดจากการที่เขาสามารถยกระดับชุมชน ให้ความรู้ที่ถูกต้องเรื่องต้นทุนและมนต์เสน่ห์ของครามธรรมชาติ ตลอดจนการสร้างสรรค์นวัตกรรมอย่าง ‘กี่ทอผ้าจิ๋ว’ ที่เปรียบเสมือนสะพานเชื่อมโยงคนรุ่นใหม่ให้กลับมาสัมผัสและหลงรักในงานหัตถศิลป์ไทยอีกครั้ง
ผ้าครามทุกลาย เส้นด้ายทุกเส้น และผลงานทุกชิ้นของ Jetsada Studio จึงเปี่ยมไปด้วยอารมณ์ ความรู้สึก และเรื่องราวที่มีชีวิต เป็นงานคราฟต์จากสกลนคร ที่พร้อมจะก้าวเดินไปข้างหน้าและเติบโตอย่างยั่งยืนในใจของผู้คนตลอดไป