ผ้าซิ่นหนึ่งผืนอาจดูเหมือนผ้าทอชิ้นเดียว แต่ถ้ามองใกล้ ๆ จะเห็นว่าแต่ละส่วนของผืนเกิดจากวิธีสร้างลายต่างกัน ส่วนหนึ่งมีลายพร่าเลือนเหมือนภาพที่ถูกย้อมมาก่อนทอ อีกส่วนมีลายคมชัดที่นูนขึ้นจากเนื้อผ้า ผ้าซิ่นของชาวลาวเวียงบ้านเนินขามมีตัวอย่างที่ใช้มัดหมี่ในส่วนตัวซิ่น และต่อกับตีนซิ่นที่ทอด้วยเทคนิคจก ทำให้ผืนเดียวประกอบด้วยวิธีสร้างลายมากกว่าหนึ่งแบบ
ชุมชนที่พาภูมิปัญญามาจากเวียงจันทน์
ชาวลาวเวียงในพื้นที่มีรากจากกลุ่มผู้คนที่อพยพมาจากเวียงจันทน์ในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ก่อนตั้งถิ่นฐานและสืบทอดวัฒนธรรมการทอผ้าในพื้นที่เนินขามต่อมา งานทอผ้ามาพร้อมกับการแต่งกาย ความเชื่อ และวิถีชีวิตของชุมชน ปัจจุบันตำบลเนินขามมีกลุ่มทอผ้าหลายกลุ่ม และมีศูนย์เรียนรู้วัฒนธรรมการทอผ้าโบราณลาวเวียงที่เปิดให้คนภายนอกเข้ามาเรียนรู้

ในตำบลเดียวกันยังมีพิพิธภัณฑ์ผ้าทอของชาวไทครั่งด้วย ผ้าของสองกลุ่มจึงอยู่ใกล้กันแต่มีรากต่างกัน การศึกษาหรือนำลายไปใช้จึงควรแยกที่มาให้ชัด เพื่อไม่ให้เรื่องเล่าของสองชุมชนปนกัน
ซิ่นหนึ่งผืน แบ่งเป็นสามส่วน
ผ้าซิ่นของเนินขามแบ่งออกเป็นหัวซิ่น ตัวซิ่น และตีนซิ่น แต่ละส่วนมีหน้าที่และเทคนิคต่างกัน ชื่อ "มัดหมี่ต่อตีนจก" บอกให้เห็นว่า ตัวซิ่นใช้เทคนิคมัดหมี่ แล้วนำไปต่อกับตีนซิ่นที่ทอด้วยเทคนิคจก ในตัวอย่างบางแบบ ส่วนตีนซิ่นประกอบด้วยพื้นที่จกและแถบสีเรียบด้านล่าง ซึ่งช่วยแยกโครงสร้างของผืนออกเป็นส่วน ๆ อย่างชัดเจน

มัดหมี่คือการมัดเส้นด้ายเป็นช่วง ๆ แล้วนำไปย้อมก่อนทอ ส่วนที่ถูกมัดจะไม่ติดสี เมื่อนำเส้นด้ายไปทอ ลายจึงค่อย ๆ ปรากฏ มัดหมี่มักมีขอบลายที่นุ่มหรือพร่าเล็กน้อย เพราะตำแหน่งสีที่ถูกกำหนดไว้บนเส้นด้ายต้องกลับมาจัดแนวกันอีกครั้งเมื่อเข้าสู่การทอ
จกคือการเพิ่มเส้นด้ายพิเศษเข้าไปทีละตำแหน่งระหว่างทอ ลายจึงเกิดบนผิวผ้าอย่างคมชัดและมีมิติ
ผ้าผืนเดียวจึงมีทั้งลายที่เกิด "ก่อนทอ" และลายที่เกิด "ระหว่างทอ" อยู่ด้วยกัน
ลายและสีที่เป็นของชุมชน
ชุมชนยังมีการพัฒนาลายที่เชื่อมโยงกับชื่อพื้นที่ เช่น “ลายช่อมะขาม” และมีความพยายามผลักดันให้ลายของชุมชนได้รับการคุ้มครองด้านทรัพย์สินทางปัญญา โดยมีวิสาหกิจเพื่อสังคมในจังหวัดเข้ามาช่วยสนับสนุน
ชุมชนอธิบายการใช้สีหลักห้าสีโดยเชื่อมโยงกับแนวคิดเรื่องขันธ์ห้า และใช้พื้นสีแดงที่ย้อมจากครั่ง นอกจากผ้าซิ่นแล้ว ยังมีผ้าขาวม้าห้าสี หมอนขวาน และเสื้อที่ใช้ลายจก
สองเทคนิคในผืนเดียวคือโอกาสทางการออกแบบ
บทเรียนที่ผ้าเนินขามส่งต่อให้งานออกแบบร่วมสมัยไม่ใช่แค่ลายช่อมะขาม แต่คือวิธีคิดเรื่องการแบ่งพื้นที่ของผืนผ้าตามเทคนิค

- เทคนิค: ใช้มัดหมี่กับพื้นที่หลักที่ต้องการจังหวะลายต่อเนื่อง
- ระบบลาย: ใช้จกกับพื้นที่เน้นหรือแนวขอบที่ต้องการรายละเอียดมากกว่า
- วิธีประกอบ: ใช้แถบสีเรียบหรือรอยต่อเป็นตัวแบ่งบทบาทของแต่ละเทคนิค
แนวทางนี้ช่วยให้ผลิตภัณฑ์ใหม่ใช้ทักษะของช่างได้ครบ โดยไม่ต้องทอจกเต็มผืนซึ่งใช้เวลามาก และยังรักษาโครงสร้างของซิ่นลาวเวียงไว้ในรูปแบบใหม่
ผ้าลาวเวียงเนินขามจึงเป็นตัวอย่างของผืนผ้าที่เล่าเรื่องได้สองภาษาในคราวเดียว ภาษาหนึ่งมาจากเส้นด้ายที่ถูกย้อมก่อนทอ อีกภาษามาจากมือช่างที่เติมลายทีละเส้น