ทำไม GUEST OF HONOUR ในงานบุ๊กแฟร์นานาชาติ จึงทำให้ลิขสิทธิ์หนังสือขายดี

หลายคนคงเคยได้ยินคำว่า Guest of Honour ในงานบุ๊กแฟร์หรือมหกรรมหนังสือนานาชาติอยู่บ่อยครั้ง แต่อาจไม่รู้ก็ได้ว่า ภารกิจของคำๆ นี้ช่วยส่งเสริมอุตสาหกรรมสิ่งพิมพ์ให้เติบโต ผ่านการผลักดันยอดขายลิขสิทธิ์หนังสือของประเทศที่เป็น Guest of Honour ให้พุ่งทะยานได้อย่างไม่น่าเชื่อ

ความหมาย Guest of Honour

โดยความหมายของคำนี้ หมายถึงแขกเกียรติยศจากประเทศสมาชิกของงานบุ๊กแฟร์ ที่ได้รับเชิญให้เข้าร่วมงานอย่างผ่าเผย และมีบทบาทในการจัดกิจกรรมเพื่อโปรโมตหนังสือพิเศษกว่าสมาชิกทั่วไป ซึ่งงานบุ๊กแฟร์นานาชาติส่วนใหญ่จะมีการเชื้อเชิญประเทศสมาชิกเข้าร่วมโครงการ Guest of Honour ในแต่ละปี ด้วยการให้สมัครเข้ามานำเสนอผลงานหนังสือและเรื่องราวของประเทศตนเอง แนวทางและวิสัยทัศน์ต่อหนังสือในอนาคต ตลอดจนการจัดกิจกรรมรูปแบบต่างๆ ที่จะแสดงในงานบุ๊กแฟร์ ภายใต้ธีมหลักที่แตกต่างกันไป อันเป็นโอกาสทองของประเทศนั้นๆ ในการที่จะได้เผยแพร่และกระจายผลงานสร้างสรรค์ด้านหนังสือของประเทศตนสู่สายตาชาวโลก และกระตุ้นการขายลิขสิทธิ์หนังสือเพื่อนำไปแปลเป็นภาษาต่างๆ ได้อย่างกว้างขวาง เนื่องจากงานบุ๊กแฟร์นานาชาติ โดยเฉพาะระดับชั้นนำของโลก ถือเป็นพื้นที่นำพาผู้คนในวงการสิ่งพิมพ์มาพบปะกันมากที่สุดในโลก

ดังนั้น ประเทศต่างๆ จึงไม่รอช้าที่จะเข้าร่วมโครงการ Guest of Honour ซึ่งต้องแสดงศักยภาพ ความเข้มแข็ง และน่าสนใจของระบบนิเวศหนังสือในประเทศตนอย่างเต็มที่ แต่การจะฝ่าด่านเพื่อเป็นแขกเกียรติยศนี้ก็ไม่ง่ายนัก เพราะเกณฑ์พิจารณาในการคัดเลือกมีหลากหลาย ทั้งในมุมของความคิดสร้างสรรค์ด้านหนังสือ การผลักดันอุตสาหกรรมสิ่งพิมพ์ในประเทศให้เติบโต การสนับสนุนของภาครัฐที่มีต่อการแปล และการให้งบประมาณเพื่อการปฎิบัติภารกิจในฐานะ Guest of Honour ฯลฯ จากนั้นเมื่อผ่านการพิจารณาอย่างเข้มข้นแล้ว ประเทศที่ได้รับเลือกและเชิญเป็น Guest of Honour ก็จะลงนามในสัญญาร่วมงานกับงานบุ๊กแฟร์นั้นล่วงหน้าเป็นปี ก่อนเข้าสู่โหมดการเตรียมตัวให้มีความพร้อมอย่างขะมักเขม้น

ภารกิจสำคัญของ Guest of Honour

อย่างไรก็ตาม เพื่อให้มองเห็นภารกิจสำคัญของ Guest of Honour ที่หนุนนำให้ลิขสิทธิ์หนังสือขายดี และส่งเสริมให้อุตสาหกรรมสิ่งพิมพ์เติบโตได้ ขอหยิบยก Frankfurt Book Fair ที่เมืองแฟรงก์เฟิร์ต ประเทศเยอรมนี เป็นตัวอย่างในการฉายภาพ ด้วยเป็นงานบุ๊กแฟร์ที่เก่าแก่และมีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งผู้คนในวงการสิ่งพิมพ์ทั่วโลกต่างพากันมาร่วมงาน โดยกระบวนการหลังจากประเทศสมาชิกใดได้รับการเลือกและเชิญเป็น Guest of Honour และมีการลงนามในสัญญาร่วมงานกับเจ้าภาพงานบุ๊กแฟร์ล่วงหน้าเป็นเวลา 2 ปีแล้ว ประเทศ Guest of Honour นั้น ก็จะต้องทำการกำหนดธีมงาน ออกแบบนิทรรศการ การแสดง และกิจกรรมต่างๆ เพื่อสะท้อนวัฒนธรรม อัตลักษณ์ หรือเป้าหมายของประเทศตนอย่างเต็มที่ ก่อนเตรียมการความพร้อมที่มักจะมีหน่วยงานภาครัฐ องค์กรด้านสื่อ สมาคมผู้จัดพิมพ์และจัดจำหน่ายหนังสือระดับประเทศ มาร่วมมือกัน ทั้งในด้านการประชาสัมพันธ์ การนำเสนอเรื่องราวตามธีมงานที่กำหนด การออกแบบบูธให้โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ การจัดกิจกรรม นิทรรศการ การอภิปราย และการแสดง เพื่อเปิดโลกหนังสือและวรรณกรรมให้คนทั่วโลกได้รู้จัก และดึงดูดใจในการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมหนังสือ อันนำไปสู่การขายลิขสิทธิ์หนังสือสำหรับแปลเป็นภาษาต่างๆ   

นอกจากนั้น ประเทศที่เป็น Guest of Honour ของ Frankfurt Book Fair ซึ่งจัดขึ้นทุกปีในช่วงเดือนตุลาคม เป็นเวลา 5 วัน ยังไม่จำกัดอยู่เพียงแค่ในงานบุ๊กแฟร์อย่างเดียว แต่ตลอดทั้งปี นักเขียน นักแปล นักวาดภาพประกอบ ยังมีโอกาสจะได้ร่วมงานที่เกี่ยวข้องกับหนังสือ วรรณกรรม และศิลปะในเยอรมนีอีกมากมาย เช่น นิทรรศการ การแสดง หรืองานประชุมสัมนา ก็ยิ่งเพิ่มช่องทางในการส่งเสริมอุตสาหกรรมหนังสือและสิ่งพิมพ์ของประเทศนั้นให้เติบโตขึ้น โดยที่ผ่านมา จากสถิติการเป็น Guest of Honour แทบจะการันตีได้ว่า ทำให้ขายลิขสิทธิ์หนังสือได้เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องและสูงมากด้วย 

Guest of Honour ของ Frankfurt Book Fair

ดังเช่น Guest of Honour ปี ค.ศ.2019 ได้แก่ นอร์เวย์ นำเสนอธีม The Dream We Carry ที่แสดงถึงความงดงามของธรรมชาติ วัฒนธรรม และโลกวรรณกรรมที่มีประวัติศาสตร์อันยาวนาน ส่งให้มีหนังสือแปลเป็นภาษาเยอรมันถึง 510 เล่ม, ปี ค.ศ.2020/2021 ได้แก่ แคนาดา นำเสนอธีม Singular Plurality ที่แสดงถึงความหลากหลายทางวัฒนธรรมที่ถักทอเป็นอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ในประเทศ ก็ส่งให้มีหนังสือแปลเป็นภาษาเยอรมันถึง 400 เล่ม หรือล่าสุดปี ค.ศ.2023 ซึ่งสโลวีเนียได้รับเลือกเป็น Guest of Honour นำเสนอธีม Honeycomb of Words ที่แสดงถึงวัฒนธรรมอันหลากหลายและวรรณกรรมที่มีมายาวนาน แต่ยังคงความเป็นอิสระและดั้งเดิม ก็ส่งให้มีหนังสือแปลใหม่ที่เพิ่มขึ้นร้อยกว่าเล่ม อันชี้ให้เห็นถึงความสนใจของชาวโลกที่มีต่อนักเขียนและหนังสือของสโลวีเนีย จากเดิมที่แทบไม่มีนักอ่านรู้จักเลย โดยความสำเร็จเหล่านี้ของประเทศ Guest of Honour ล้วนเกิดจากดอกผลของความร่วมมือกันระหว่างผู้คนในวงการหนังสือ กับการสนับสนุนงบประมาณและการพัฒนาบุคลากรของรัฐบาลในประเทศนั้นๆ นั่นเอง

กุญแจสำคัญในการผลักดันให้ได้เป็น Guest of Honor 

จึงเห็นได้ว่า กุญแจสำคัญในการผลักดันให้ประเทศหนึ่งๆ ได้รับเลือกและเชิญเป็น Guest of Honor จะอยู่ที่การร่วมมือกันระหว่างผู้คนในวงการหนังสือกับการสนับสนุนของรัฐบาลอย่างครอบคลุม แม้อาจต้องลงทุนงบประมาณและอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องค่อนข้างมาก แต่ก็คุ้มค่าเมื่อเทียบกับสิ่งที่ได้รับหลังจากเป็น Guest of Honour นั่นคือการทำให้ตลาดโลกสนใจซื้อลิขสิทธิ์หนังสือไปแปลจนยอดขายพุ่งทะยาน และส่งเสริมให้อุตสาหกรรมหนังสือเติบโตยิ่งขึ้นไปอีก  

สำหรับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในแถบบ้านเรา ประเทศที่ได้รับเลือกเป็น Guest of Honour ของ Frankfurt Book Fair มีเพียงประเทศเดียวคือ อินโดนีเซีย เมื่อปี ค.ศ.2015 แต่ในปีหน้า ค.ศ.2025 ฟิลิปปินส์จะเป็นอีกประเทศหนึ่งที่ได้รับเกียรตินี้ ซึ่งวุฒิสมาชิกของฟิลิปปินส์ได้กล่าวอย่างภาคภูมิใจว่า เส้นทางสู่การเป็น Guest of Honour ต้องมีการตระเตรียมการนานหลายปี อินโดนีเซียเคยประสบความสำเร็จมาแล้ว และผ่านมา 10 ปี...นานาประเทศก็ควรจะได้ชื่นชมเรื่องราวที่ถูกเขียนโดยคนของฟิลิปปินส์ ที่มีคุณค่าควรแก่การอ่าน ลุ่มลึก และสะท้อนมุมมองทั้งยุคอาณานิคมและหลังอาณานิคมได้เป็นอย่างดี

ประเทศไทยกับการเป็น Guest of Honour

จังหวะเดียวกัน ในปี ค.ศ.2026 ประเทศไทยซึ่งไม่เคยได้รับเลือกเป็น Guest of Honour ในงานบุ๊กแฟร์นานาชาติใดๆ มาก่อนเลย ก็เพิ่งจะได้รับเกียรตินี้ในงาน Taipei International Book Exhibition หนึ่งในงานบุ๊กแฟร์นานาชาติที่ใหญ่ระดับโลกเช่นกัน ก็ทำให้น่าภาคภูมิใจไม่น้อย แต่ต้องติดตามต่อไปว่า ช่วงเวลาแห่งการเดินหน้าส่งเสริมอุตสาหกรรมหนังสืออย่างเป็นรูปธรรมในปี ค.ศ.2024 นี้ คณะกรรมการยุทธศาสตร์ซอฟต์พาวเวอร์แห่งชาติจะสนับสนุนงบประมาณและการพัฒนาบุคลากรในวงการหนังสือจริงจังมากน้อยแค่ไหน จะมีการเตรียมความพร้อมอย่างไร หรือจะคัดสรรหนังสือเล่มไหนไปนำเสนอให้เวทีโลกได้ประจักษ์บ้าง เพื่อให้การเป็น Guest of Honour ครั้งแรกในอีก 2 ปีข้างหน้า โดดเด่น สว่างไสว สร้างความรู้จักมากขึ้นในตลาดโลก และส่งเสริมให้ยอดขายลิขสิทธิ์หนังสือไทยพุ่งทะยานเฉกเช่นประเทศ Guest of Honour อื่นๆ

#okmd #knowledgeportal #guestofhonour #internationalbookfair #bookcopyright #แขกเกียรติยศงานบุ๊กแฟร์นานาชาติ #ลิขสิทธิ์หนังสือ #การส่งเสริมยอดขายลิขสิทธิ์หนังสือ  

ข้อมูลอ้างอิง : https://www.buchmesse.de/en/highlights/guest-honour/past-guests, https://www.buchmesse.de/en/highlights/guest-honour/past-guests#51110, https://www.buchmesse.de/en/highlights/guest-honour/preview, https://thestandard.co/showcase-soft-power-through-books/, https://www.thekommon.co/guest-of-honour-frankfurt-book-fair/,