STAY IN SAMPENG YAOWARAT พื้นที่เรียนรู้ภาษาไทยของแรงงานข้ามชาติ ที่มีเป้าหมายมากกว่าสื่อสารได้ได้ในคลิกเดียว

ที่มาภาพ : STAY IN SAMPENG YAOWARAT โดย ธีระพงษ์ สีทาโส

หากพูดถึงย่านสำเพ็งเราจะนึกถึงคนกลุ่มไหนบ้าง

            น่าจะต้องไล่เรียงกันอยู่นาน กว่าจะนึกไปถึงกลุ่มแรงงานข้ามชาติ ซึ่งเป็นเรี่ยวแรงสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจในย่านสำเพ็ง พวกเขาแบกหามสินค้าไปตามตรอกซอกซอย เตรียมอาหารหลังครัว พักอาศัยและนอนหลับเอาแรงอยู่ในห้องเช่าแคบๆ ที่ซุกซ่อนตัวอยู่บนตึกแถวที่เราเดินผ่านโดยไม่ทันได้หันมอง

            OKMD มีโอกาสได้รู้จักโครงการสื่อสารความรู้ด้านสุขภาพให้กับแรงงานข้ามชาติที่อาศัยอยู่ในห้องเช่าเขตสัมพันธวงศ์ หรือที่เรียกว่า Thai Learning Center for Migrant Workers และได้นั่งคุยกับฟ้า-อภิญญา จารุวัฒนชัยกุล และไลลา ตาเฮ ผู้เป็นทีมงานในโครงการนี้ ซึ่งเป็นหนึ่งในโครงการย่อยของการสำรวจสภาพการณ์ความเป็นอยู่ของคนจนเมืองในพื้นที่ชุมชนแออัดแนวตั้งตามทั่วกรุงเทพฯ ภายใต้กลุ่มปั้นเมืองทำงานในพื้นที่สัมพันธวงศ์อยู่เดิม ทำงานเกี่ยวกับเรื่องมรดกวัฒนธรรม เรื่องพื้นที่สาธารณะอยู่ก่อนแล้ว ทำให้รู้ว่ายังมีโครงการดีๆ ที่ช่วยดูแลแรงงานข้ามชาติในย่านที่กล่าวมาข้างต้นอยู่

ที่มาภาพ : STAY IN SAMPENG YAOWARAT

            “จากสถานการณ์โควิด-19 ในช่วงที่ผ่านมา เราพบว่าคนทำงานที่พักอาศัยอยู่ห้องเช่าย่านสำเพ็ง-เยาวราช ตกหล่นจากการเข้ารับบริการสุขภาพเยอะมาก เมื่อสถานการณ์แพร่ระบาดดีขึ้น เราจึงเดินหน้าศึกษาข้อมูลชุมชนโดยหวังอยากเห็นทุกคนที่อยู่ในห้องเช่าเข้าถึงบริการสุขภาพ กลุ่มคนจนเมืองที่เข้าถึงบริการสุขภาพได้น้อยที่สุด คือแรงงานข้ามชาติ แม้ส่วนใหญ่จะอยู่ในวัยทำงานที่ยังไม่ค่อยเจ็บป่วย แต่มีปัญหาเรื่องการสื่อสารภาษาไทยทำให้เข้าไม่ถึงบริการสุขภาพที่มีอยู่แล้วในชุมชน” ฟ้าเกริ่นถึงที่มาที่ไปจากการสำรวจห้องเช่าที่พักอาศัย กลุ่มเฟซบุ๊กรวมตัวแรงงานข้ามชาติในย่าน คลิปสอนภาษาไทยออนไลน์ มาสู่ห้องเรียนภาษาไทยที่ได้พบปะกันจริงๆ เป็นเพราะการลงพื้นที่อย่างเข้มข้น พูดคุยกับแรงงานข้ามชาติจริงๆ ว่าความต้องการของพวกเขาคืออะไรบ้าง จึงทำให้ได้รู้ว่าทุกคนมีความต้องการเรียนรู้ภาษาไทย เพื่อใช้สื่อสารในชุมชน ใช้ในการทำงาน หรือในยามเจ็บป่วยฉุกเฉิน

            ทีมงานไปขอคำปรึกษาจากมูลนิธิเพื่อเยาวชนชนบท องค์กรพัฒนาเอกชนที่ทำงานกับแรงงานข้ามชาติจากประเทศเพื่อนบ้านมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2547 ทำงานจัดการศึกษาด้านภาษาไทยในระดับอ่านออก เขียนได้ เพื่อให้ผู้ที่มีปัญหาสถานะบุคคล ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ ได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ทำให้ห้องเรียนเล็กๆ ในย่านสำเพ็งแห่งนี้มีทั้งสื่อการเรียนรู้ และคุณครูที่มีความพร้อมส่งต่อทักษะอ่านออกเขียนได้อย่างเต็มที่ตลอด ตั้งแต่เดือนกรกฎาคมจนถึงธันวาคม พ.ศ. 2567 ที่ผ่านมา

            “หลักสูตรที่เรามีให้เขาอาจจะไม่ได้เป็นไปเพื่อสร้างความเป็นเลิศทางภาษาไทย อยากให้เขาใช้ชีวิตประจำวันในพื้นที่ได้ด้วย” ฟ้าขยายความต่อถึงจุดมุ่งหมายสำคัญของโครงการสอนภาษาไทย ว่าจำเป็นต้องมีการปรับหลักสูตรจากการสอนภาษาไทยในโรงงานเล็กน้อย เพราะบริบทการทำงานในย่านนี้จะแตกต่างไป ไม่มีคนมาคอยดูแลเรื่องเอกสาร หรือเรื่องชีวิตความเป็นอยู่ให้

            นอกจากการสอนภาษาแล้ว ที่นี่ยังจัดกิจกรรมเสริมสร้างทักษะชีวิตในด้านต่างๆ รวมถึงกิจกรรมสานสัมพันธ์กับคนในชุมชนรอบข้างให้มีโอกาสได้เรียนรู้วัฒนธรรมใหม่ๆ ของแรงงานข้ามชาติ เพื่อลดอคติระหว่างกัน เช่น นิทรรศการภาพถ่าย “day by day exhibition” ฝีมือแรงงานเมียนมาในย่านทรงวาด สำเพ็ง เยาวราช ให้แรงงานข้ามชาติรวมตัวกันทำอาหารมาแบ่งให้คนได้ลองชิม

            “พอเขาได้รับคำชมจากคนแปลกหน้าว่าอาหารที่ทำมาอร่อยจัง เขาก็รู้สึกว่าได้รับการยอมรับ ทุกคนดูดีใจมากเลย การที่เราจัดงานแบบนี้เพราะว่าอยากจะให้คนในชุมชนได้มีปฏิสัมพันธ์กับแรงงานข้ามชาติมากขึ้น ส่วนหนึ่งการที่เขามาเรียนภาษาไทย คนในชุมชนก็รู้สึกดีที่เขาพยายามจะเรียนรู้วัฒนธรรมไทย เราพยายามทำงานเรื่องการลดอคติ ในรูปแบบกิจกรรมทางวัฒนธรรมที่สร้างสรรค์ ให้เขาได้นำเสนอความเป็นตัวเองได้อย่างภาคภูมิใจ” ฟ้าเล่าถึงกิจกรรมที่ชวนนักเรียนในห้องเรียนภาษาไทยได้แต่งตัวด้วยชุดที่สะท้อนอัตลักษณ์ของตัวเอง ได้หยิบยื่นรสชาติที่คุ้นเคยจากบ้านเกิดให้หลายคนได้ลองชิม “บทบาทเวลาเขาทำอาหารให้นายจ้าง กับบทบาทที่เป็นคนทำอาหารแล้วให้คนมาชิม มันต่างกัน รู้สึกถึงความเท่าเทียมกันในฐานะมนุษย์คนหนึ่ง” ไลลาเสริมพร้อมรอยยิ้ม

ที่มาภาพ : STAY IN SAMPENG YAOWARAT

            “ในแต่ละวันที่พวกเขาใช้ชีวิตกัน เขาจะอยู่แต่ในละแวกที่พัก ที่ทำงานเป็นหลัก การที่เขาอยู่ในห้องพักรวมกันเยอะๆ เวลาที่ต้องการพื้นที่ส่วนตัว ก็จะมานั่งเล่นนอนเล่นที่สำนักงานของเรา กลายเป็นพื้นที่สาธารณะโดยเอกชน เพราะว่าแต่ก่อนตอนที่เราไปทำงานด้วยกันแรกๆ เขาจะยังไม่ค่อยกล้าไปใช้พื้นที่สาธารณะ อย่างท่าน้ำภาณุรังษีที่ตลาดน้อย เราต้องพาเขาไปถึง 3 รอบ กว่าจะสบายใจที่จะมาใช้งานด้วยตัวเอง” ฟ้าเล่าถึงกิจกรรมที่มากไปกว่าเรื่องสุขภาพ แต่ชวนก้าวออกจากความกังวลเรื่องความแตกต่างด้วย “บางคนไปทำงานโดยไม่รู้ด้วยซ้ำว่านายจ้างชื่ออะไร ไม่เคยเห็นหน้าเถ้าแก่ คุยแต่กับเพื่อนที่ทำงานที่ใช้ภาษาเดียวกัน แล้วก็คุยกับเพื่อนที่มาเมืองไทยด้วยกันแค่นั้น สั่งข้าวก็สั่งตามเพื่อน ช่วงหลังๆ นอกจากเรื่องสุขภาพเราก็แนะนำไลฟ์สไตล์ให้เขาด้วย เพราะส่วนใหญ่ยังเป็นวัยรุ่นเราก็แนะนำแอคเคาน์ที่เกี่ยวกับแฟชั่น แนะนำที่ที่เขาน่าจะไปเที่ยวได้ สอนให้รู้จักเส้นก๋วยเตี๋ยวหลายๆ แบบจะได้สั่งเองได้ถูก ดีใจที่เราได้เห็นเขาใช้ชีวิตปกติในวันหยุด ไปเที่ยวกันเอง นี่เพิ่งเห็นว่ารวมตัวไปแข่งอีสปอร์ตกันเองด้วย”

            ปัจจุบันโครงการนี้เดินทางมาถึงจุดสิ้นสุด ไล่เลี่ยกับการย้ายออกจากพื้นที่ย่านสำเพ็ง-เยาวราช-ทรงวาด ซึ่งค่าเช่าพื้นที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดดจากความนิยมของนักท่องเที่ยวที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องภายในเวลาไม่กี่ปี แต่ทีมงานทั้งสองคนก็ยังคงตั้งใจที่จะนำองค์ความรู้การสอนภาษาไทยให้แรงงานข้ามชาติได้เรียนรู้เกี่ยวกับสุขภาพมาเผยแพร่ผ่านช่องทางออนไลน์ต่อไป

ข้อมูลอ้างอิง

- www.facebook.com/stayinsampengyaowat

- www.thepeople.co/social/little-big/53423