Kontinentalist สื่อสัญชาติสิงคโปร์ที่นำเสนอข้อมูลผ่านการเล่าเรื่อง เพื่อท้าทายมายาคติของความเป็นเอเชีย
ช่วงหลายปีที่ผ่านมาเรามักได้ยินคำว่า Data Visualization กันบ่อยครั้ง คำนี้หมายถึงการนำข้อมูลมาจัดเรียง ออกแบบให้เข้าใจง่าย เป็นภาพนิ่งหรือภาพเคลื่อนไหวที่ช่วยให้สื่อสารประเด็นบางอย่างให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น เห็นความเหมือน ความต่าง หรือสิ่งที่ซ่อนอยู่ในข้อมูลเหล่านี้ได้ชัดเจนยิ่งขึ้น แนวทางการนำเสนอข้อมูลแบบนี้ มักถูกนำมาใช้ในการอธิบายเรื่องยากๆ ซับซ้อน หรือใช้สำหรับการโต้แย้งความเชื่อบางอย่างของคนในสังคม
แต่นอกจากการนำเสนอข้อมูลแล้วก็ยังมีอีกคำที่ดูเหมือนจะคล้าย และมีรายละเอียดที่น่าสนใจไม่แพ้กัน นั่นคือคำว่า Data Stories ซึ่งคำนี้เป็นแนวทางที่ Kontinentalist เลือกใช้เพื่อสื่อสารประเด็นต่างๆ ผ่านการนำเสนอข้อมูลด้วยการใช้เรื่องเล่าได้อย่างลุ่มลึก สวยงาม และน่าจดจำมากยิ่งขึ้น ในเมื่อสมองของมนุษย์เราทุกคน ล้วนแต่สนุกกับการปะติดปะต่อข้อมูล ชอบคาดเดาว่าเรื่องเล่าที่ฟังอยู่จะเกิดอะไรขึ้นต่อไป อย่างที่หนังสือ The Science of Storytelling: ศาสตร์และศิลป์แห่งการเล่าเรื่องให้ตรึงใจด้วยวิทยาศาสตร์สมองบอกไว้ ด้วยเหตุนี้เอง จึงทำให้นักเล่าเรื่องไม่เคยหายไปไหน เพียงแต่เปลี่ยนเครื่องไม้เครื่องมือในการสร้างประสบการณ์ใหม่ตามยุคสมัย ไม่เคยหยุดนิ่ง
https://kontinentalist.com
Pei Ying Loh ผู้ร่วมก่อตั้ง ให้สัมภาษณ์กับ Global Investigative Journalism Network เมื่อปี พ.ศ.2566 ว่า Kontinentalist ตั้งใจสื่อสารเรื่องราวเกี่ยวกับภูมิภาคเอเชียในมุมมองของคนเอเชีย ซึ่งเป็นเจ้าของวัฒนธรรมที่เข้าใจบริบทของตัวเองมากที่สุด ท้าทายภาพจำผ่านแว่นของชาวตะวันตก ที่มักจะมองเอเชียฐานะดินแดนลึกลับ แฟนตาซีเกินจริง โดยพยายามทำตัวเป็นสะพานที่เชื่อมระหว่างโลกของงานวิชาการเข้ากับโลกของคนทั่วไป เธอเล่าว่างานแรกๆ ที่ทำคือการนำเสนอข้อมูลผ่านแผนที่ เพื่อทำให้คนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มองเห็นว่าภูมิรัฐศาสตร์ส่งผลต่อชีวิตประจำวันของพวกเราตั้งแต่เรื่องสิ่งแวดล้อม การมีงานทำ ไปจนถึงโอกาสทางธุรกิจใหม่ๆ ซึ่งเป็นประเด็นที่หากใช้เพียงข้อความประกอบด้วยข้อมูลที่ชวนตาลาย ผู้อ่านคงท้อใจเลื่อนผ่านไปก่อนที่จะได้ทำความเข้าใจจนจบ
แต่การเล่าเรื่องด้วยข้อมูลนั้นไม่ใช่เรื่องง่าย การทำงานของ Kontinentalist จึงต้องพึ่งพาอาศัยหลายศาสตร์ หลายทักษะสอดประสานกัน นักเขียน นักออกแบบ และนักพัฒนาเว็บไซต์ ต้องผลัดกันโยนไอเดียกันไปมา เพื่อให้การนำเสนอเรื่องราวและข้อมูลที่มีในมือให้ตอบโจทย์ประเด็นหลักที่ต้องการสื่อสารออกไปให้ลงตัวที่สุด โดยเริ่มจากขั้นตอนการนั่งลงคิดใคร่ครวญ ท่ามกลางมหาสมุทรแห่งข้อมูลอันกว้างใหญ่ ทีมงานจำเป็นต้องเลือกแก่นหลักของเรื่องเพียงหนึ่งเดียว และอธิบายให้ได้ว่าทำไมสิ่งนี้จึงสำคัญ เมื่อได้คำตอบแล้วก็ตามมาด้วยคำถามว่าจะทำให้เรื่องเหล่านี้สื่อสารออกไปอย่างไร ขั้นตอนต่อมาคือ ลงมือรวบรวม คัดเลือก และทำความเข้าใจข้อมูลที่มีอยู่ ถักทอเป็นเรื่องเล่าที่อยู่บนพื้นฐานของข้อมูล และบริบท จากนั้นจึงมาถึงขั้นตอนการออกแบบ โดยจะมีการทำภาพ และเทคนิคการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้ชม โดยที่ไม่ลืมแก่นหลักที่ปักไว้ตั้งแต่ต้น ตามมาด้วยการสร้างสรรค์วิธีการที่ดีที่สุดที่จะนำเสนอเรื่องราวออกไปยังผู้ชม
https://kontinentalist.com/stories/pm-lee-hsien-loong-speech-address-shirts
ผู้อ่านแต่ละกลุ่มที่ต้องการสื่อสารในแต่ละประเด็นที่แตกต่างกัน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องจริงจังอย่างประสบการณ์ชีวิตของลูกเรือประมง วัฒนธรรมที่กำลังถูกทำให้สูญหายไปของชาวปาเลสไตน์ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของโลก การเข้าถึงที่อยู่อาศัยของคนในสิงคโปร์ การนุ่งโสร่งของคนในภูมิภาคเอเชีย สีเสื้อนายกรัฐมนตรี Lee Hsien Loong ไปจนถึงวงการเพลงป๊อปของไทยในยุค 80s
https://lapis-story.com
ทว่า Kontinentalist ไม่ได้หยุดที่การเรียกตัวเองเป็นผู้สร้างสรรค์การเล่าเรื่องด้วยข้อมูลแต่เพียงผู้เดียว แต่ยังได้พัฒนาเว็บไซต์ที่เป็นเครื่องมือสำหรับคนที่ต้องการทำ Data Stories ในแบบของตัวเองที่ชื่อว่า Lapis อีกด้วย เป็นเว็บไซต์ที่มีการออกแบบเพื่ออำนวยความสะดวกสำหรับมือใหม่ที่ต้องการนำเสนอเรื่องราวผ่านภาพ ข้อมูล และปฏิสัมพันธ์ต่าง ๆ บนเว็บไซต์ โดยไม่จำเป็นต้องมีทักษะการเขียนโค้ด ขอแค่มีเรื่องอยากเล่า มีข้อมูลที่ค้นคว้ามา ก็สามารถนำเสนอเรื่องราวของตัวเองให้สวยงาม น่าติดตามได้อย่างง่ายดาย รวมไปถึงยังมีการจัดเวิร์กช็อปให้แก่คนทำสื่อ นักเล่าเรื่องผ่านข้อมูลในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อย่างต่อเนื่อง ผ่านการจัดอบรมทั้งออนไลน์และออนไซต์ หากใครขาดทุนทรัพย์ในการเข้ามาเรียนรู้ Kontinentalist มีทุนคอยสนับสนุนเพื่อสร้างแนวร่วมในการบอกเล่าเรื่องราวความเป็นเอเชียให้ยิ่งแตกต่างและหลากหลายมากยิ่งขึ้นไปอีก
ข้อมูลอ้างอิง
https://gijn.org/stories/diversity-data-kontinentalist
https://inoldnews.com/diversity-through-data-a-conversation
https://kontinentalist.com/about
www.ibm.com/think/topics/data-visualization
www.theplot.media/p/kontinentalist
#Kontinentalist #DataStories #DataVisualization #Lapis #สื่อดิจิทัล #การเล่าเรื่องด้วยข้อมูล #เอเชียศึกษา #ท้าทายมายาคติ #สื่อกับวัฒนธรรม #การสื่อสารข้ามศาสตร์
