ความยั่งยืนไม่ใช่แค่เทรนด์ แต่คืออนาคตที่ต้องเริ่มตั้งแต่การออกแบบ
ความยั่งยืนไม่ใช่แค่เทรนด์ แต่คืออนาคตที่ต้องเริ่มตั้งแต่การออกแบบ
ความยั่งยืนกำลังกลายเป็นหนึ่งในโจทย์สำคัญของอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ เมื่อการออกแบบในวันนี้ไม่ได้พิจารณาเพียงความสวยงามหรือประโยชน์ใช้สอยของผลิตภัณฑ์เท่านั้น แต่ต้องมองไปถึงที่มาของทรัพยากร กระบวนการผลิต การใช้งาน ตลอดจนสิ่งที่จะเกิดขึ้นกับผลิตภัณฑ์เมื่อหมดอายุการใช้งาน แนวคิดเรื่อง Sustainability จึงกำลังเปลี่ยนจาก “ทางเลือก” ไปสู่พื้นฐานสำคัญที่นักออกแบบและผู้ประกอบการต้องคำนึงถึง
ในกิจกรรม OKMD Design Future Lab ครั้งที่ 3: CIRCULAR CRAFT & SUSTAINABLE DESIGN LAB (Craft × Sustainability) คุณกมลนาถ องค์วรรณดี ผู้เชี่ยวชาญด้านแฟชั่นยั่งยืนและผู้ประสานงานระดับประเทศของ Fashion Revolution Thailand ถ่ายทอดแนวคิดเรื่อง Circular Design และ Sustainable Creative Economy เพื่อชวนให้มองความยั่งยืนในมิติที่กว้างกว่าการจัดการขยะหรือการรีไซเคิล แต่เป็นการเชื่อมโยงสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และคุณค่าทางวัฒนธรรมเข้ากับกระบวนการออกแบบตั้งแต่ต้นทาง
หัวใจสำคัญจึงอยู่ที่การเปลี่ยนวิธีคิดจากระบบเศรษฐกิจแบบเส้นตรงที่ใช้ทรัพยากรในลักษณะ “Take–Make–Dispose” ไปสู่ระบบที่พยายามรักษาคุณค่าของวัสดุและผลิตภัณฑ์ให้อยู่ในวงจรให้นานที่สุด Circular Design จึงไม่ได้หมายถึงการนำสิ่งของมารีไซเคิลเมื่อกลายเป็นขยะแล้วเท่านั้น แต่ต้องเริ่มคิดตั้งแต่ขั้นตอนการออกแบบว่าจะลดของเสียและมลพิษได้อย่างไร จะรักษาคุณค่าของวัสดุให้ถูกใช้งานได้นานขึ้นอย่างไร และจะมีส่วนช่วยฟื้นฟูระบบนิเวศได้อย่างไร
แนวคิดดังกล่าวเชื่อมต่อไปสู่มุมมองของ คุณจิรโรจน์ พจนาวราพันธ์ุ กรรมการผู้จัดการ บริษัท แสงเจริญแกรนด์ จำกัด (SC GRAND) และเจ้าของแบรนด์ผ้ารีไซเคิล Circular Club ซึ่งนำแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนมาสู่การลงมือทำจริงในอุตสาหกรรมสิ่งทอ ผ่านการสร้างคุณค่าใหม่ให้กับวัสดุที่เคยถูกมองว่าเป็นขยะ
หนึ่งในตัวอย่างของการเปลี่ยนแนวคิดให้เกิดขึ้นจริงคือกระบวนการ Waste to Wardrobe ที่นำเศษผ้า เศษด้าย เสื้อผ้าเก่า ไปจนถึงขวดพลาสติก PET กลับเข้าสู่กระบวนการผลิตใหม่ ตั้งแต่การรวบรวมและคัดแยกวัสดุตามเฉดสี การรีไซเคิลให้กลับเป็นเส้นใย การปั่นเป็นเส้นด้ายโดยไม่ผ่านกระบวนการฟอกย้อม ก่อนนำไปถัก ทอ และตัดเย็บเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ กระบวนการดังกล่าวช่วยลดการใช้น้ำ พลังงาน และการปล่อยน้ำเสียจากกระบวนการฟอกย้อม
สิ่งที่เกิดขึ้นจึงสะท้อนให้เห็นว่า Circular Economy ไม่ได้หยุดอยู่ที่การจัดการกับสิ่งที่กลายเป็นขยะแล้ว แต่เริ่มต้นได้ตั้งแต่การออกแบบและการมองเห็นคุณค่าของทรัพยากรในระบบ วัสดุที่หมดหน้าที่ในอุตสาหกรรมหนึ่งอาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของผลิตภัณฑ์ใหม่ในอีกอุตสาหกรรม และช่วยยืดอายุของทรัพยากรให้อยู่ในระบบได้นานขึ้น
สำหรับนักออกแบบและผู้ประกอบการ ความยั่งยืนจึงไม่ใช่เพียงการเลือกใช้วัสดุรักษ์โลกหรือการเพิ่มคำว่า Sustainability เข้าไปในแบรนด์ แต่คือการกลับมาทบทวนตั้งแต่ต้นว่า เรากำลังออกแบบอะไร ใช้ทรัพยากรอย่างไร และจะทำอย่างไรให้สิ่งที่สร้างขึ้นไม่กลายเป็นขยะอย่างรวดเร็ว เพราะกว่า 80% ของผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมสามารถถูกกำหนดและหลีกเลี่ยงได้ตั้งแต่ขั้นตอนการออกแบบผลิตภัณฑ์
ท้ายที่สุด การออกแบบเพื่อความยั่งยืนจึงเป็นการเปลี่ยนจากการมอง “ขยะ” ว่าเป็นปลายทาง ไปสู่การมองว่า ทุกทรัพยากรยังสามารถมีคุณค่าและหมุนเวียนต่อไปได้ หากเราเริ่มคิดอย่างเป็นระบบตั้งแต่การออกแบบ และเมื่อแนวคิดรักษ์โลกสามารถเชื่อมต่อกับกระบวนการผลิตและการสร้างมูลค่าได้จริง ความยั่งยืนก็ไม่ใช่เพียงแนวคิดสำหรับอนาคต แต่เป็นสิ่งที่อุตสาหกรรมสร้างสรรค์สามารถเริ่มลงมือทำได้ตั้งแต่วันนี้
อยากเจาะลึกและเก็บทุกแนวคิดจากคลาสนี้ รับชมย้อนหลัง CIRCULAR CRAFT & SUSTAINABLE DESIGN LAB: Craft × Sustainability แบบเต็มคลาสได้ทาง
▶️ YouTube OKMD: https://www.youtube.com/live/kFeq4vvXF-I?t=930s
🔵 หรือเรียนผ่าน OKMD e-Learning พร้อม ขอรับเกียรติบัตรเมื่อเรียนจบหลักสูตร: https://elearning.okmd.or.th/course/circular-craft-sustainable-design-lab
