ถอดบทเรียนจากสวีเดน เมื่อการเตรียมพร้อมพ่อแม่คือหัวใจของสังคมคุณภาพ

คงปฏิเสธไม่ได้ว่าในโลกยุคปัจจุบัน หลายประเทศกำลังเผชิญกับปัญหาอัตราเกิดใหม่ทั่วโลกต่ำจนน่าตกใจ เป็นเหตุให้ประชากรทั่วโลกลดลงอย่างมหาศาล นี่คือวิกฤตของมนุษยชาติก็ว่าได้ นั่นจึงเป็นเหตุให้ ‘สวีเดน’ พยายามกระตุ้นให้คนรุ่นใหม่สร้างครอบครัวอย่างจริงจัง จนได้รับการยกย่องว่าเป็นประเทศที่มีสวัสดิการพ่อแม่ดีที่สุดเป็นอันดับต้นๆ ของโลก

พ่อแม่มือใหม่ไม่ต้องคอยกังวลกับค่าใช้จ่ายในการดูแลลูกๆ ไม่ต้องกระวนกระวายว่าหากตนเองไปทำงานจะไม่มีคนคอยดูแลลูกน้อยของพวกเขา แถมยังไม่ต้องห่วงว่าการลางาน เพื่อไปคลอดหรือดูแลลูกในช่วงวัยแบเบาะจะทำให้ที่ทำงานไม่พอใจ เพราะทั้งหมดนี้รัฐบาลสวีเดนมีสวัสดิการคอยสนับสนุนพ่อแม่มือใหม่ทั้งหมด

กล่าวได้ว่า สวีเดนเป็นประเทศที่ทำให้การมีลูกหรือสร้างครอบครัวของตนเอง ไม่ใช่เรื่องน่ากลัวอีกต่อไป ด้วยระบบรัฐสวัสดิการที่ครอบคลุมที่สุดในโลก พวกเขาไม่ได้แค่พูดลอยๆ ว่าเด็กคืออนาคตของชาติ แต่มีการลงมือปฏิบัติจริง ด้วยการดูแลตั้งแต่คนที่จะมาเป็นพ่อแม่ เตรียมความพร้อมทุกอย่างเพื่อให้เด็กเกิดใหม่ได้รับความรักและการดูแลจากพ่อแม่อย่างดีที่สุด

กฎหมายและโครงสร้างพื้นฐานเพื่อสนับสนุนพ่อแม่มือใหม่

ในปี 1974 สวีเดนเป็นประเทศแรกของโลกที่เปลี่ยนการลาคลอดของคุณแม่ เป็นการลาเพื่อเลี้ยงดูบุตร ส่งผลให้ทั้งพ่อและแม่สามารถหยุดงานมาเพื่ออยู่บ้านกับลูกได้โดยไม่ผิดกฎหมาย หลังจากนั้นในปี 1995 กฎหมายดูแลเด็ก (Child Care Act) ก็ถูกบรรจุอย่างเป็นทางการ กำหนดให้เมืองทุกเมืองต้องสร้างศูนย์เด็กเล็กสาธารณะ และไม่ให้พ่อแม่ต้องรอคิวนานเกินไปเพื่อเข้าใช้บริการ ทำให้จำนวนเด็กเล็กในศูนย์เด็กเล็กเพิ่มขึ้นอย่างมาก จาก 12,000 คนในปี 1965 เป็น 730,000 คนในปี 2002 โดยเด็กวัย 1-6 ปีมีสิทธิ์เข้าถึงศูนย์เด็กเล็กโดยต้องรอไม่เกิน 3 เดือน หรือหากพ่อแม่เลือกดูแลเด็กที่บ้าน รัฐบาลก็มีเงินอุดหนุนให้ตั้งแต่ปี 2008 เป็นต้นมา

เหตุผลที่ทำให้รัฐบาลทุ่มเททรัพยากรในการดูแลพ่อแม่มือใหม่ เป็นเพราะสวีเดนมองว่าการสร้างสังคมดีๆ ต้องเริ่มจากครอบครัว และการมีครอบครัวที่แข็งแรงก็ต้องเริ่มจากพ่อแม่ที่พร้อม ผ่านนโยบายที่กลั่นกรองมาอย่างดี ตัวอย่างเช่น

• พ่อแม่มือใหม่ลางานได้สูงถึง 480 วัน แถมได้ยังได้รับเงินเดือนอยู่ที่ 80% ของเงินเดือน โดยไม่ต้องกังวลว่านายจ้างจะไล่ออก เพราะมีกฎหมายคุ้มครองอย่างเป็นลายลักษณ์อักษร
• ผู้เป็นพ่อจะได้สิทธิลางานเลี้ยงลูก 90 วันแบบเต็มพิกัด เพื่อช่วยแบ่งเบาภาระของแม่ๆ ให้พวกเธอยังมีเวลาหันกลับมารักตัวเองหลังจากอุ้มท้องมา 9 เดือนเต็ม
• รัฐบาลยังส่งเสริมให้พ่อแม่มือใหม่ใช้เวลาร่วมกับลูกให้นานที่สุด โดยสามารถขอลดปริมาณงานลง 25% เพื่อเพิ่มเวลาอยู่กับครอบครัวมากขึ้นได้โดยไม่ผิดกฎหมาย หรือสร้างความขุ่นเคืองให้เพื่อนร่วมงาน

ทำไมการสนับสนุนพ่อแม่จึงเป็นกุญแจสำคัญของสังคมคุณภาพ

นโยบายเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงแค่สวัสดิการสำหรับครอบครัวเท่านั้น แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาสังคม โดยช่วยให้

• ลดความเครียดทางเศรษฐกิจของครอบครัว 
  พ่อแม่ไม่ต้องกังวลเรื่องรายได้ในช่วงที่ต้องดูแลบุตร หากมีความจำเป็นต้องหยุดงานเพื่อดูแลลูกที่ป่วย จะมีการชดเชยผ่านสำนักงานประกันสังคมสวีเดน (Försäkringskassan) ซึ่งพร้อมให้บริการแก่ผู้ปกครองที่มีบุตรอายุต่ำกว่า 12 ปี สำหรับเด็กอายุระหว่าง 12-16 ปี ผู้ปกครองจะต้องได้รับใบรับรองแพทย์เพื่อให้บุตรที่ป่วยมีสิทธิได้รับเงินชดเชย
• ยกระดับคุณภาพชีวิตของเด็ก
  เด็กที่เติบโตมาในครอบครัวที่มีเวลาให้กันมากพอ มีแนวโน้มที่จะมีพัฒนาการที่ดีขึ้น ทั้งทางร่างกายและจิตใจ สวีเดนมีสิ่งต่างๆ มากมายสำหรับครอบครัว ตั้งแต่ทางลาดสำหรับรถเข็นเด็ก ไปจนถึงสนามเด็กเล่น และสวนสาธารณะสำหรับเด็ก ในห้องสมุดยังมีหนังสือสำหรับเด็กในภาษาต่างๆ และมักจะมีกิจกรรมจัดขึ้นอย่างหลากหลาย เช่น การวาดภาพ งานฝีมือ และการร้องเพลง
• ลดความเหลื่อมล้ำทางเพศในที่ทำงาน
  การที่พ่อสามารถลางานเพื่อดูแลลูกได้เท่ากับแม่ ช่วยลดความกดดันทางสังคมที่มักคาดหวังให้ผู้หญิงเป็นผู้ดูแลหลัก การลางานมาดูแลลูกถือเป็นเรื่องปกติในสังคม ถึงขนาดมีชื่อเรียกพ่อแม่ที่ลางานว่า ‘คุณพ่อลาเต้’ (Latte Dads) และ ‘คุณแม่ลาเต้’ (Latte Mums) กันเลยทีเดียว 

ในขณะที่หลายประเทศมัวแต่คิดว่าจะพัฒนาเด็กอย่างไร สวีเดนกลับมองไกลไปอีกขั้น ด้วยการเตรียมความพร้อมตั้งแต่คนที่จะมาเป็นพ่อแม่ เพราะเขารู้ว่า ถ้าพ่อแม่มีความพร้อม สุขภาพจิตดี ไม่ต้องกังวลทั้งภาระทางบ้านและที่ทำงาน ลูกๆ ก็จะเติบโตมาในสภาพแวดล้อมที่ดีที่สุด และแน่นอนว่าเด็กเหล่านั้นจะกลายเป็นอนาคตของชาติที่เข้ามาพัฒนาบ้านเกิดให้รุ่งเรืองสืบไป

ข้อมูลอ้างอิง :

• Countries With the Best Maternity and Paternity Leave. vacationtracker.io/blog/countries-with-the-best-maternity-and-paternity-leave/
• Parental benefit in Sweden. www.norden.org/en/info-norden/parental-benefit-sweden
• Parental Leave Policies in the Nordic Countries. www.azets.com/blog/parental-leave-policies-in-the-nordic-countries/
• Sweden has made it easier to combine career with family life. Here's how. sweden.se/work-business/working-in-sweden/work-life-balance