เรือข้ามฟากคลองลัดโพธิ์ พระราม 3 การเดินทางเพื่อลดอุบัติเหตุในเมืองรถยนต์เป็นใหญ่

อุบัติเหตุจากมอเตอร์ไซค์: ภาพสะท้อนวิกฤตความปลอดภัยทางถนน

สถิติการเสียชีวิตและบาดเจ็บจากการขับขี่มอเตอร์ไซค์ในประเทศไทย ไม่เคยลดลงเลยตลอด 20 ปีที่ผ่านมา ประเทศไทยมีอัตราการเกิดอุบัติเหตุบนท้องถนนสูงเป็นอันดับ 9 ของโลก ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา มีผู้บาดเจ็บสาหัสจากอุบัติเหตุทางถนน เฉลี่ย 228,740 คนต่อปี และใน 10 ปีที่ผ่านมา มีผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนน เฉลี่ย 17,914 คนต่อปี และมีผู้พิการอีกกว่า 10,000 คน โดยผู้เสียชีวิตที่ขับขี่มอเตอร์ไซค์ คิดเป็น 74.5% ของผู้เสียชีวิตทั้งหมด  

มาตรการจำกัดการใช้สะพาน: เมื่อข้อห้ามไม่เท่ากับความปลอดภัย

กรุงเทพฯ มีจำนวนผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุบนท้องถนนมากที่สุดในประเทศไทย แม้จะมีมาตรการห้ามมอเตอร์ไซค์ใช้สะพานและอุโมงค์สำคัญกว่า 45 แห่ง แต่ก็ดูเหมือนจะไม่ได้ลดอุบัติเหตุได้อย่างตรงจุด แต่กลับทำให้ผู้ขับขี่มอเตอร์ไซค์ยอมฝ่าฝืนกฎหมายมากขึ้นแทน บทความ ‘มอเตอร์ไซค์’ เส้นเลือดเลี้ยงชีวิตกรุงเทพฯ ที่ถูกมองข้าม: 3 ข้อเสนอนโยบายเพื่อผู้ขับขี่ บนเว็บไซต์ 101.World ชี้ว่า การกีดกันมอเตอร์ไซค์ออกจากท้องถนนกรุงเทพฯ ก็คือการกีดกันพาหนะเกือบ 40% ออกไป โดยไม่ได้มีการออกแบบระบบรองรับให้พวกเขาสามารถขับขี่ได้อย่างปลอดภัยและเหมาะสม  

สะพานภูมิพล: โครงสร้างใหญ่ที่เสี่ยงต่อชีวิตผู้ใช้มอเตอร์ไซค์

เหตุการณ์วันแรกของการห้ามมอเตอร์ไซค์ขึ้นสะพานภูมิพล เมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ.2559 จึงคาดเดาได้ไม่ยากว่ามีผู้ใช้มอเตอร์ไซค์บางส่วนยังคงเลือกที่จะลองเสี่ยงใช้สะพานกว้างขนาดถนน 8 เลน แม้ผู้อำนวยการกลุ่มบริหารจัดการสะพานวงแหวนอุตสาหกรรม กรมทางหลวงชนบทจะให้ข้อมูลว่า สะพานแห่งนี้ออกแบบมาเพื่อรองรับยานพาหนะทุกชนิด แต่จากสถิติที่ผ่านมามีผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ฝ่าฝืนขึ้นไปใช้สะพานภูมิพลไม่น้อยกว่า 3,000 คันต่อวัน และเกิดอุบัติเหตุบนสะพานนี้โดยเฉลี่ย 10 ครั้งต่อเดือน คาดว่าเป็นเพราะความสูงของสะพานที่ห่างจากพื้นผิวแม่น้ำเจ้าพระยาถึง 50 เมตร ลมแรงจากอ่าวไทย รวมถึงลมจากรถยนต์ และรถบรรทุกที่วิ่งด้วยความเร็วสูง เมื่อพัดมาปะทะผู้ขับขี่มอเตอร์ไซค์ แรงลมเสียดทานที่พัดเข้ามารอบทิศทางทำให้เสียหลักเซล้มได้ง่าย

เรือข้ามฟากคลองลัดโพธิ์: ทางเลือกแทนสะพานเพื่อความปลอดภัย

กรมเจ้าท่าและกรมทางหลวงชนบท จึงร่วมมือกันเปิดให้บริการเรือข้ามฟากระหว่างท่าเรือลัดโพธิ์ ฝั่งพระประแดง ไปยัง สวนสาธารณะศิลาฤกษ์พระราม 3 โดยให้บริการตั้งแต่เวลา 05.30 - 21.00 น. เก็บค่าบริการจักรยานยนต์คันละ 10 บาท ผู้โดยสารคนละ 4 บาท แต่ในช่วงเวลาเร่งด่วนก็ยังไม่สามารถรองรับปริมาณมอเตอร์ไซค์ได้ทั้งหมด รวมถึงเวลาให้บริการที่ยังไม่ตอบสนองต่อพฤติกรรมของผู้ใช้รถใช้ถนน สุธีย์ สุภาพร กรรมการผู้จัดการ ห้างหุ้นส่วนจำกัดทรัพย์ธนนครเรือข้ามฟาก ให้สัมภาษณ์กับกรุงเทพธุรกิจไว้ว่า หากมีการตั้งด่านสกัดจับบนสะพานภูมิพล จะมีผู้ใช้บริการเรือข้ามฟากมากกว่า 3,000 คัน แต่หากไม่มีการตั้งด่านจะมีผู้ใช้บริการลดลงเหลือไม่เกิน 2,000 คัน

ข้อจำกัดของเรือข้ามฟาก: คำตอบที่ยังไม่สมบูรณ์

การออกแบบเมืองให้ปลอดภัยต่อผู้ใช้มอเตอร์ไซค์จึงเป็นโจทย์ใหญ่สำหรับกรุงเทพมหานครและปริมณฑล 101 PUB เสนอแนวทางการเพิ่มความเป็นมิตร และลดอุบัติเหตุในการขับขี่มอเตอร์ไซค์ในกรุงเทพฯ ไว้เมื่อปี พ.ศ.​2565 ว่า ควรมีการจัดทำเลนมอเตอร์ไซค์ อาจเป็นได้ทั้งการกั้นเลนพิเศษสำหรับมอเตอร์ไซค์โดยเฉพาะ หรือออกแบบเส้นทางถนนใหม่ที่ทำให้การขับขี่มอเตอร์ไซค์ สะดวกปลอดภัยยิ่งขึ้น 

แรงบันดาลใจจากต่างประเทศ: โมเดลเมืองปลอดภัยที่ปรับใช้ได้จริง

โดยมีต้นแบบในประเทศจีน ไต้หวัน อินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ และเวียดนาม ที่หลบฝนสำหรับมอเตอร์ไซค์ ใช้ประโยชน์จากพื้นที่ใต้สะพานลอย มีหลังคาและที่บังลมได้จริง โดยมีต้นแบบจากประเทศมาเลเซียและสิงคโปร์ซึ่งมีการใช้งานจริงในปัจจุบัน และที่จอดมอเตอร์ไซค์ที่ได้มาตรฐานตามพื้นที่สาธารณะ เพื่อให้ผู้ขับขี่มอเตอร์ไซค์มีศักดิ์และสิทธิ์เทียบเท่าคนใช้รถใช้ถนนคนอื่น รวมถึงคนเดินเท้า 

ระบบการเดินทางแบบปลอดภัย (Safe System): แนวทางบูรณาการเพื่อทุกชีวิต

แนวทางนี้สอดคล้องกับหลักการสำคัญในการสร้างความปลอดภัยบนท้องถนน ซึ่งสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติได้แนะนำไว้ หลังจากที่มีการประกาศทศวรรษแห่งความปลอดภัยทางถนน กำหนดเป้าหมายลดอัตราการเสียชีวิตและการบาดเจ็บจากอุบัติเหตุทางถนนให้ลดลงร้อยละ 50 ภายในปี ค.ศ. 2030 

กฎหมาย ความเท่าเทียม และการบังคับใช้: จุดเริ่มต้นของถนนที่ปลอดภัย

นอกจากการจำกัดความเร็วในการขับขี่ ยังมีอีกหลายแง่มุมที่การใช้รถใช้ถนนในประเทศไทยต้องปรับเปลี่ยนเพื่อความปลอดภัย ไม่ว่าจะเป็นการออกแบบระบบการเดินทางที่ปลอดภัย (Safe System) ให้ความสำคัญกับความเท่าเทียมและตอบสนองต่อความต้องการของผู้ใช้และประชากรในแต่ละท้องถิ่นอย่างต่อเนื่องด้วย ไม่ว่าจะเป็นการออกแบบเมืองให้มีรูปแบบการเดินทางที่หลากหลาย เข้าถึงผู้คนได้ทุกเพศทุกวัย ซึ่งสอดคล้องกับการวางแผนใช้ที่ดินและผังเมือง ออกแบบโครงสร้างพื้นฐานให้การใช้รถใช้ถนนเป็นไปอย่างปลอดภัย มีการซ่อมบำรุง ตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอ ควบคุมมาตรฐานยานพาหนะเพื่อเลี่ยงการชน ลดความเสี่ยงการบาดเจ็บของผู้โดยสารและผู้ร่วมใช้ถนน 

การตอบสนองหลังอุบัติเหตุ: หัวใจของระบบความปลอดภัยที่แท้จริง

การผลักดันให้รัฐบาลออกกฎหมายกำหนดมาตรฐานความปลอดภัยที่ครอบคลุมยานพาหนะทุกประเภทก็สำคัญไม่แพ้กัน ควรบังคับใช้ย้อนไปถึงยานพาหนะดั้งเดิม และยานพาหนะแบบไม่เป็นทางการในท้องถิ่นด้วย โดยมีการเสนอแนวทางสร้างแรงจูงใจให้ผู้ขับขี่ปฏิบัติตามกฎหมาย ผ่านการคิดเบี้ยประกันตามประวัติการขับขี่ ยิ่งมีความระมัดระวัง เกิดอุบัติเหตุน้อยยิ่งจ่ายเบี้ยประกันน้อยลง อีกเรื่องที่สำคัญอย่างยิ่งไม่แพ้การป้องกันการเกิดอุบัติเหตุก็คือ การตอบสนองหลังเกิดอุบัติเหตุอย่างทันท่วงที ผู้บาดเจ็บควรได้รับการดูแลรักษาอย่างเหมาะสม มีกลไกอาสาสมัครฉุกเฉินประจำชุมชน (Community first-responder) ที่เข้าถึงอุปกรณ์ช่วยชีวิตขั้นพื้นฐาน พัฒนาระบบสืบสวนอุบัติเหตุโดยสหวิชาชีพ เพื่อสนับสนุนผู้ประสบอุบัติเหตุและครอบครัว 

ทั้งหมดก็เพื่อให้สถิติอันน่าเศร้าเหล่านี้กลายเป็นอดีตสำหรับประเทศไทยและผู้คนทั่วโลก

#พระประแดง #เรือข้ามฟาก #คลองลัดโพธิ์ #สะพานภูมิพล #จักรยานยนต์ #อุบัติเหตุทางถนน #ความปลอดภัยทางถนน #การเดินทางที่เท่าเทียม #แผนผังเมือง #ระบบขนส่งมวลชน #การออกแบบเมืองเพื่อคนทุกวัย #ระบบช่วยชีวิตในชุมชน #ลดการสูญเสียจากอุบัติเหตุ #การตอบสนองฉุกเฉิน #ทศวรรษแห่งความปลอดภัยทางถนน #การออกแบบเมืองแบบครอบคลุม #กระตุกต่อมคิด #okmd #KnowledgePortal #KnowledgeMap #AreaBased  #InspireYourself #PhraPradaeng #FerryService #KhlongLatPho #BhumibolBridge #MotorcycleSafety #RoadAccidents #RoadSafety #EquitableMobility #UrbanPlanning #PublicTransport #InclusiveUrbanDesign #CommunityFirstResponder #InjuryPrevention #EmergencyResponse #DecadeOfActionForRoadSafety 

ข้อมูลอ้างอิง

• https://cdn.who.int/media/docs/default-source/thailand/roadsafety/global-plan-doa2021-2030-nhan-(th)-full-version.pdf 
• https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1587620240712091713.pdf 
• https://moneyandbanking.co.th/2024/132301  
• https://theurbanis.com/mobility/15/02/2022/6037 
• www.bangkokbiznews.com/politics/696130 
• www.posttoday.com/politics/424566 
• www.thaipbs.or.th/news/content/251428 
• www.thairsc.com 
• www.the101.world/bangkok-motorcycle-policies