‘พระประแดง’: ศูนย์กลางหัวใจของชุมชนชาวมอญที่ยังเต้นอยู่

วัดบางน้ำผึ้งใน จุดศูนย์กลางของชุมชนชาวมอญ ที่ยังคงรักษารากาเหง้า วิถีชีวิต และศรัทธาไว้อย่างเหนียวแน่น มาเป็นเวลากว่าร้อยปี 

ในดินแดนโค้งแม่น้ำเจ้าพระยาที่รู้จักกันในนามคุ้งบางกระเจ้า ยังมีวัดเก่าแก่แห่งหนึ่งที่ดำรงอยู่เคียงข้างวิถีชุมชนมาเนิ่นนาน ‘วัดบางน้ำผึ้งใน’ วัดราษฎร์ฝ่ายมหานิกาย ที่ตั้งอยู่ในหมู่ 10 บ้านคลองบางน้ำผึ้ง เดิมวัดแห่งนี้รู้จักในนาม ‘วัดดุสิฎาราม’ สร้างขึ้นราวปี พ.ศ. 2450 แม้ไม่มีหลักฐานระบุผู้สร้างอย่างชัดเจน แต่ชื่อเสียงและศรัทธาที่ก่อร่างอยู่ไม่เคยจางหาย ต่อมาในปี พ.ศ. 2460 เมื่อถึงยุคของพระครูวิบูลย์ธรรมคุต (ต่วน) จึงได้รับนามใหม่ว่า ‘วัดบางน้ำผึ้งใน’

หลวงพ่อใหญ่ มณฑปศักดิ์สิทธิ์ และท้าวเวสสุวรรณ

ภายในวัด มีอุโบสถก่ออิฐถือปูน เป็นที่ประดิษฐาน ‘หลวงพ่อใหญ่’ พระพุทธรูปสำคัญที่ชาวบ้านมาสักการะกันไม่ขาดสาย ข้างเคียงคือ ‘มหามณฑปเจดีย์ศรีนครเขื่อนขันธ์’ องค์เจดีย์สูงตระหง่านที่เก็บรักษาพระบรมสารีริกธาตุ และหน้ามณฑปนั้นมี ‘ท้าวเวสสุวรรณ’ ผู้พิทักษ์คุ้มภัยตั้งตระหง่านให้ผู้คนมากราบไหว้ขอพร ภายในบริเวณวัดยังประดิษฐานพระพุทธรูปปางลีลา พระนามว่า ‘พระพุทธชัยมงคล มหาชนอภิปูชนีย์’ ที่ได้รับพระราชทานนามจากสมเด็จพระพุฒาจารย์แห่งวัดสระเกศ ยิ่งเสริมพลังแห่งสิริมงคลให้กับวัดและชุมชน

โรงเรียนของวัด รากแก้วของอนาคต

ด้านหนึ่งของวัดเป็นที่ตั้งของโรงเรียนวัดบางน้ำผึ้งใน (กรุณานุยุตตาคาร) โรงเรียนระดับประถมถึงมัธยมต้นที่ก่อตั้งเพื่อให้โอกาสทางการศึกษาแก่เยาวชนท้องถิ่น สถานศึกษานี้ปลูกฝังทั้งความรู้และคุณธรรม เป็นดั่งรากแก้วที่หล่อเลี้ยงอนาคตของชุมชนอย่างเงียบงาม

วิถีมอญที่ยังไม่จาง วัฒนธรรมที่อยู่จริง

ที่สำคัญ วัดบางน้ำผึ้งในยังสะท้อนรากเหง้าวิถีมอญดั้งเดิมที่ยังคงฝังแน่นอยู่ในผืนดินพระประแดง ซึ่งคุณพีระ กาบแก้ว ได้เล่าถึงที่มาของชาวมอญในย่านนี้ว่า หลังจากอพยพจากบ้านเดิม พวกเขาได้ตั้งรกรากตามเขตเมืองชั้นนอก โดยตั้งชื่อหมู่บ้านตามภูมิลำเนาเดิมที่จากมา ทั้งสิ้นถึง 17 หมู่บ้าน โดยมีวิถีชีวิตเรียบง่าย ทำเกษตรกรรม และเมื่อฤดูกาลเก็บเกี่ยวสิ้นสุดลง ชาวบ้านก็จะย้ายกันมาอยู่พระประแดงในช่วงเทศกาลสงกรานต์

ช่วงก่อนเทศกาลสงกรานต์ ชาวมอญทุกหมู่บ้านจะเริ่มกวน ‘กาละแม’ เพื่อแบ่งปันญาติพี่น้อง และในเช้าวันที่ 13 เมษายน ข้าวสงกรานต์ที่หุงกันในแต่ละบ้านก็จะถูกนำไปถวายวัดกว่า 12 แห่งในชุมชน ภาพสาวมอญแต่งชุดประจำเผ่า เดินถือถาดข้าวอย่างสง่างาม เป็นภาพที่ทั้งงดงามและศักดิ์สิทธิ์ในความทรงจำของผู้คน กลางคืนของสงกรานต์จะเต็มไปด้วยเสียงหัวเราะจากการเล่น ‘สะบ้าทอย’ ซึ่งจัดกันใต้ถุนบ้านเรือนไทย สาวแต่ละบ้านจะประชันกันเรื่อง ‘พื้นดิน’ที่จะต้องเรียบ เงา สะอาด บ่งบอกถึงความเป็นแม่ศรีเรือนของเจ้าของบ้าน หากดินไม่สวย ก็กลายเป็นที่พูดถึงได้ทั่วหมู่บ้าน

ตักบาตรน้ำผึ้ง บุญลึกซึ้งของชาวมอญ

อีกหนึ่งประเพณีที่ยังรักษาไว้ด้วยความเคร่งครัด คือ ‘ตักบาตรน้ำผึ้ง’ นิยมจัดในช่วงสงกรานต์ ประเพณีนี้สะท้อนความเชื่อที่ว่าผู้ถวายจะได้อานิสงส์แรง เพราะน้ำผึ้งเป็นของหายาก ใช้เป็นส่วนผสมของยาโบราณ พระสงฆ์จึงสามารถนำไปใช้รักษาโรคต่าง ๆ ได้ 

เที่ยวชุมชน ยลวิถี ชีวิตที่เล่าเรื่องตัวเองได้ 

ในปี พ.ศ. 2565 ชุมชนวัดบางน้ำผึ้งใน ได้รับคัดเลือกจากกระทรวงวัฒนธรรมให้เป็นหนึ่งในสุดยอด ‘ชุมชนต้นแบบ เที่ยวชุมชน ยลวิถี’  ที่ส่งเสริมการพัฒนาผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรม (CPOT) และเสริมทักษะการต้อนรับนักท่องเที่ยว เพื่อถ่ายทอดคุณค่าของความเป็นชุมชนที่ยังคงมีชีวิต

วัดบางน้ำผึ้งใน จึงไม่ใช่แค่พิกัดหนึ่งบนแผนที่ แต่เป็นผืนดินแห่งศรัทธา ที่ศาสนา การศึกษา สุขภาพ เศรษฐกิจ และวัฒนธรรม ยังคงเต้นร่วมกันอย่างกลมกลืนในจังหวะดั้งเดิม ดั่งหัวใจของบางกะเจ้าที่ยังไม่เคยหยุดเต้น

#วัดบางน้ำผึ้งใน #ชุมชนมอญ #วัฒนธรรมดั้งเดิม #ชุมชนยั่งยืน #ชาวมอญพระประแดง #ประเพณีสงกรานต์มอญ #ศูนย์กลางชุมชน #วัฒนธรรมที่ยังมีชีวิต#TempleBangnamphueng #Mon community #TraditionalCulture #SustainableCommunity #WatBangNamPhuengNai #MonCommunity #MonSongkranTradition #CommunityCulturalCenter #LivingHeritage #AreaBased #KnowledgeMap #InspireYourself #okmd #KnowledgePortal #กระตุกต่อมคิด